سید علی احمدی موسوی

پژوهش حاضر، با هدف طراحی و تبیین معماری یک سامانه هوشمند مشاوره مبتنی بر فرهنگ و آموزه های اسلامی انجام شده است. با گسترش روزافزون هوش مصنوعی در حوزه سلامت روان، مدل های زبانی موجود به دلیل ماهیت احتمالاتی و فقدان درک عمیق از بافت فرهنگی و پروتکل های بالینی، با چالش هایی نظیر خطای تشخیصی و عدم تعهد اخلاقی مواجه هستند. در این راستا، سامانه پیشنهادی با گذار از رویکردهای صرفاً آماری، به معماری مبتنی بر هستی شناسی تلاش کرده است تا منطق درمانگری و استدلال بالینی را مدل سازی نماید. این سامانه، شامل سه زیرسیستم: پاسخگوی هوشمند، مشاوریار و مُراجع یار است که فرایند مشاوره را از مرحله غربالگری و پاسخگویی اوّلیه تا نظارت تخصّصی و پیگیری درمان پوشش می دهد. در این طرح، با تلفیق استانداردهای جهانی تشخیص با مبانی انسان شناختی اسلام و استفاده از ساختار سلسله مراتبی مسائل در ابعاد تحوّلی و اختلالی و سبک زندگی، بستری برای ارائه خدمات شخصی سازی شده فراهم گردیده است. نتایج نشان می دهد که استفاده از گراف های دانش و هستی شناسی ها، به افزایش تفسیرپذیری سامانه و کاهش خطا و همسویی مداخلات با ارزش های بومی و دینی منجر می شود. این سامانه، الگویی نوین از تعامل انسان و فنّاوری را ارائه می دهد که در آن، هوش مصنوعی، نه جایگزین مشاور، بلکه به عنوان ابزاری برای ارتقاء کیفیت و عدالت در دسترسی به خدمات سلامت روان عمل می کند.