نجمه تاج مهر

این پژوهش به واکاوی و مقایسه دو رویکرد متمایز در تحلیل جامعه شناسی و تاریخ اجتماعی طبقه متوسط ایران در دهه های اوج گیری مدرنیزاسیون (دهه های ۱۳۴۰ تا ۱۳۷۰ شمسی) می پردازد. با وجود ظهور مفاهیم جهانی و ساختارگرا (نظیر تعاریف مصرفی و سرمایه های بوردیویی) در سطح کلان، تمرکز اصلی بر تضادهای روش شناختی میان دو مکتب تحلیلی محوری است: نگاه تاریخی- سیاسی اشرف و همکاران و دیدگاه ساختاری- اقتصادی نعمانی و بهداد. هدف این مطالعه، تفسیر تفاوت های مبنایی این دو رویکرد در فهم تحول تاریخی طبقات در ایران است. این پژوهش بر محورهای زیر تمرکز دارد: تأثیر دولت رانتی بر هویت و اتکای اقتصادی طبقه متوسط؛ نحوه سنجش و تعریف این طبقه در چارچوب آمار ملی در مقابل تحلیل های تفسیری؛ و در نهایت، تحلیل ظرفیت کنشگری سیاسی و اجتماعی این لایه در بافتار تاریخی گذار ایران از یک ساختار سنتی به یک نظم بورژوا- بوروکراتیک. نتیجه این بازخوانی، ارائه یک چارچوب ترکیبی برای درک پیچیدگی های طبقه متوسط در مواجهه با ساختارهای کلان اقتصادی و سیاسی است.