فاطمه کورانی

جنبش بابیه یکی از حرکت های فکری و عقیدتی در قرن سیزدهم هجری بود که با تلاش کنشگرانی همچون ملاحسین بشرویه ای به جنبشی اجتماعی-سیاسی تبدیل شد. بعد از ادعای باب مبنی بر نیابت امام عصر، ملاحسین با عنوان حی اول، نخستین مومن به باب شد و در راستای گسترش اندیشه های باب، نقش موثری ایفا کرد. وی یکی از موفق ترین افراد در انجام تبلیغات و عامل گسترش فرقه بابیت در شهرهای مختلف از جمله مازندران شد و سرانجام هم در همین منطقه در نبردی که میان عمال حکومت و بابیان در قلعه طبرسی انجام گرفت، جان خود را از دست داد. در پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه ای به تبیین جایگاه ملاحسین بشرویه ای در ترویج اندیشه های باب پرداخته شده است. داده های به دست آمده با مطالعه کتب تاریخی عصر قاجار و منابعی که اندیشه های بابی را مطرح کرده اند و همچنین پژوهش های معاصر نوشته شده است. تمرکز نوشته پیش رو بر چگونگی ورود ایین باب به مازندران و نقش افرینی های ملا حسین بشرویه ای در چارچوب تحولات اجتماعی و مذهبی ان زمانه است. یافته های به دست امده نشان می دهد که ملاحسین نه تنها یک مبلغ ساده ی اندیشه های باب نبود، بلکه او با سفرهای طولانی مدت و گسترش دامنه تبلیغات باب به نوعی شبکه سازی و گسترش منطقه ای دست زد. در واقع بعد از مرگ باب اندیشه های او منجر به حرکات سیاسی و اجتماعی و حتی واکنش در مقابل حکومت قاجار شد. بدین ترتیب ایین باب با تلاش افرادی مثل ملا حسین تبدیل به فرقه ای مذهبی مستقل شد.