عابد فضلی چورتی

شورشی که بابی ها در مازندران با مرکزیت قلعه ی شیخ طبرسی انجام دادند، باعث ناامنی و درگیریِ خونین شد. این اتفاق، زمانی فرصتِ وقوع یافت که محمدشاه قاجار، بدرود حیات یافت و ناصرالدین میرزای جوان، در شُرُف رسیدن به سلطنت بود. در آن موقع که بزرگان کشور در پایتخت، درحال برگزاری جشن تاجگذاریِ شاهِ جوان بودند، خبر شورش بابی ها به تهران رسید. در همان موقع، ناصرالدین شاه به اَعیان و اَشراف مازندران، دستور داد تا این شورش را سرکوب کنند. یکی از بزرگانی که در جمع حاضر بود و در همان ابتدا داوطلب شد، مصطفی خان سورتیجی بود. عبدالله خان برادر او در ابتدا و شخصِ مصطفی خان پس از کشته شدن برادر، با کمک تفنگچیانِ چهاردانگه، به سپاه مرکزی پیوستند و پس از تلاش چندماهه، شکست را بر بابی ها تحمیل نموده و این شورش را فرونشاندند. با سرکوب این شورش، ناصرالدین شاه لقب وکیل الرعایا و املاک خالصه در چهاردانگه را به عنوان خون بهای عبدالله خان، به مصطفی خان اهدا نمود. اهدای این املاک، باعث تقسیم چهاردانگه به سه قسمت شد که چهاردانگه سورتیجی با مرکزیت کیاسر یکی از آن سه قسمت بود. نقش قوای چهاردانگه در این درگیری، امدادرسانی بوده است. در این مقاله باتوجه به منابع مکتوب، با روش تحقیق کتابخانه ای، سعی شد تا نقشِ قوایِ اعزامیِ منطقه چهاردانگه را در سرکوب شورش بابی ها در حوالی ماه شوال 1264 تا حدود ماه رجب 1265، نشان دهد.