سید مهدی علیپور

شیخ احمد احسایی با پایه ریزی اندیشه شیخیه و بسط و گسترش آن توسط سید کاظم رشتی راه را برای شکل گیری فرقه نوظهور بابیه در عصر قاجار فراهم نمود. عصری که چالش های اجتماعی و فرهنگی گوناگونی بستر مناسبی را برای گسترش این اندیشه فراهم کرد. دراین میان درنگی مناسب در زندگانی علی محمد باب برای فهم دقیق چگونگی شکل گیری این فرقه بی تاثیر نیست.اما به راستی منابع عصر قاجار چه دیدگاهی نسبت به این شخصیت داشته اند؟ آیا این منابع نسبت به او یه طرفه قضاوت کرده اند یا اینکه سعی کرده اند در پیشگاه تاریخ علی محمد باب را به درستی به قضاوت بنشینند؟ و اینکه اساسا تا چه میزان میان خوانش منابع عصر قاجار و منابع تاریخی بابیه همخوانی وجود دارد؟ پاسخ به این پرسش ها سبب شکل گیری این مقاله شده است و سعی گردیده تا با استناد به منابع اولیه و با روش پردازش توصیفی _ تحلیلی در این موضوع یک نگاه کلی و منطقی در آن به خواننده ارائه شود. درنتیجه آنچه که بدست آمده این است که اولا میانه خوانش منابع قاجار و منابع بابیه در بسیاری از موارد تعارض جدی وجود دارد و ثانیا رنگ و بوی غلو در نگاشته بابیه بیش از منابع قاجار بوده است.