سبا شیرمحمدی

زمینه و هدف: نهاد خانواده در ایران، تحت تأثیر نوسازی و تحولات اجتماعی-فرهنگی، دستخوش تغییرات عمیقی در ساختار و کارکردهای خود شده است. این پژوهش با هدف بررسی بازتولید تغییرات کارکردهای اجتماعی خانواده از دیدگاه زنان شاغل آموزش و پرورش شهر ملایر، با رویکرد کیفی و بهره گیری از استراتژی پس کاوی انجام شد. روش تحقیق: این پژوهش با رویکرد تحلیل مضمون انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 30 زن شاغل فرهنگی (متأهل، با حداقل 5 سال سابقه) جمع آوری و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک در نرم افزار Atlas.ti9 تحلیل شدند. یافته ها: یافته ها در چهار مضمون اصلی سازمان دهی شدند: فردیت سازی خانواده، با تأکید بر استقلال فردی و کاهش انسجام خانوادگی؛ بازاندیشی نقش های ابزاری و بیانگر، با بازتعریف کلیشه های جنسیتی و مشارکت زنان در تصمیم گیری؛ برون سپاری کارکردهای خانواده، با واگذاری وظایف تربیتی و مراقبتی به نهادهای بیرونی؛ و آینده نگری خانواده، با دیدگاه های متضاد درباره تداوم یا فروپاشی نهاد خانواده. نتیجه گیری: زنان شاغل فرهنگی، به عنوان کنشگران فعال، با بازتعریف نقش ها و مدیریت فشارهای چندنقشی، الگویی متعادل از خانواده مدرن ارائه می دهند که ضمن پاسخگویی به نیازهای معاصر، با چالش هایی مانند کاهش تعاملات عاطفی مواجه است. تقویت مهارت های خانوادگی، ایجاد مهدکودک های استاندارد، و تدوین سیاست های حمایتی برای تعادل کار-خانواده طبق یافته ها پیشنهاد می شود.