زهرا سادات خندان

پیشرفت و ترقی یکی از وجوه موردتوجه در تاریخ ایران و جهان بوده است. برای رسیدن به این مهم در دوران تاریخ معاصر ایران و به خصوص دوران قاجار بهتر است وضعیت توسعه ایران در مقایسه کشورهای توسعه یافته اروپایی بررسی شود. مقاله حاضر با عنوان " بررسی پیشرفت و ترقی فرانسه از منظر سفرنامه های قاجاری طی قرن 19 میلادی" با هدف تحلیل آثار ایرانی قاجاری و رسیدن به پاسخ سؤال " ایرانیان قاجاری چه برداشتی از پیشرفت و ترقی در فرانسه قرن نوزدهم داشتند؟" نگارش یافته است. تحقیق حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و بر پایه جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای نوشته شده است. این پژوهش از دریچه سفرنامه های دوران قاجار به بررسی پیشرفت و ترقی فرانسه در قرن نوزدهم میلادی مصادف با قرن سیزدهم هجری قمری می پردازد. این قرن دوره تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی قابل توجهی در فرانسه شامل انقلاب صنعتی و تغییرات سیاسی بین سلطنت و جمهوری بود. سیاحان و مورخان ایرانی از سلسله قاجار دیدگاه های خویش درباره این تحولات را ارائه کردند. این پژوهش در نظر دارد با تحلیل این منابع چگونگی تلقی ناظران قاجار را به نوسازی فرانسه در امور مختلف اجتماعی نشان دهد. این مطالعه آمیزه ای از تحسین و نقد را نشان داده و بینش هایی را درباره پویایی تبادل فرهنگی و آرمان های نخبگان ایرانی برای اصلاحات را ارائه می کند. در نتیجه می توان گفت که ایرانیان قاجاری تا پیش از انقلاب مشروطه صرفاً به پیشرفت های نظامی فرانسه و در آستانه آن انقلاب به مسائل اجتماعی و فرهنگی توجه داشتند. میزان آشنایی نخبگان ایرانی با توسعه و ترقی فرانسه از ابتدای دوره قاجار با نزدیک شدن به دوران مشروطه پیشرفت داشت.