صفیه سهرابی

از آنجا که در ارتباط ایمان و عمل بین متکلمان مذاهب اسلامی، اختلاف نظرهایی صورت گرفته، در این نوشتار نوع ارتباط و تأثیر آن ها بر یکدیگر، و نقش عمل صالح در تثبیت ایمان از منظر امام علی علیه السلام مورد بررسی قرار گرفته است. کاوش در کشف این رابطه، در تبیین ماهیت ایمان نقشی ویژه دارد. از نظر حضرت، ایمان امری تشکیکی است. تأکید برخى از روایات بر مقام عمل، ناظر به تأثیرگذارى عمل در کسب مراتب برتر ایمان و سعادت دنیوى و اخروى مؤمنان است. میان عمل و ایمان دو گونه رابطه مفهومی و عینی قابل تصور است که یکی عمل را جزء مفهوم ایمان گرفته و دیگری با اعتقاد به عدم جزئیّت عمل در ایمان، قائل به رابطه عینی بر اساس تلازم خارجی است. سپس از ملاک های ارزیابی میزان ایمان، سخن به میان آمده است. راهکارهای امام در انجام اعمالی که باعث تثبیت ایمان در قلب انسان می شود، از دیگر مباحث طرح شده در این پژوهه است. دستاورد این مقاله، بازخوانی و ارائه روشن این دیدگاه از منظر امام علی علیه السلام است که «ایمان»، تنها حقیقتی معرفت شناختی و یا روان شناختی نیست، بلکه «ایمان، گرویدن با معرفت و شناختن به دل و اعتراف به زبان و انجام دادن با اعضاء است.»