آوین معینی فر

هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل سطوح شناختی سؤالات درک مطلب آزمون زبان انگلیسی کنکور سراسری ایران در بازه زمانی ده ساله (۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳) بر اساس طبقه بندی برت (Barrett’s Taxonomy) بود. این بررسی با هدف سنجش میزان توجه طراحان آزمون به سطوح مختلف تفکر از جمله مهارت های تفکر سطوح پایین (LOTS) و بالا (HOTS) صورت گرفت. روش پژوهش: این مطالعه از نوع کاربردی و به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تحلیل محتوا انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل تمام سؤال های درک مطلب آزمون های سراسری طی ده سال اخیر بود. نمونه گیری به صورت سرشماری انجام شد و در مجموع ۱۶۶ سؤال از ۱۱ آزمون مورد تحلیل قرار گرفت. ابزار پژوهش، چک لیست کدگذاری مبتنی بر پنج سطح طبقه بندی برت (بیانی، بازسازماندهی، ارجاعی، ارزشیابی و درکی ) بود. داده ها با استفاده از آمار توصیفی، جداول و نمودارها تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که سؤال های در سطح بیانی بیشترین فراوانی را داشتند (میانگین حدود ۳۷ درصد)، در حالی که سطح درکی در اغلب سال ها کاملاً حذف شده بود. سؤال های سطوح ارجاعی و ارزیابی به ویژه در سال های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ رشد نسبی داشتند که می تواند نشانه ای از حرکت تدریجی به سوی مهارت های تفکر سطح بالا تلقی شود. با این حال، توزیع سؤال ها همچنان به نفع سطوح پایین شناختی متمایل بوده است. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد که طراحی سؤال های درک مطلب کنکور سراسری ایران در دهه گذشته عمدتاً مبتنی بر سطوح پایین تفکر تکیه داشته و به ابعاد تحلیلی، ارزشی و عاطفی خواندن توجه کافی نشده است. این نتایج با یافته های مطالعات بین المللی همخوانی دارد. پیشنهاد می شود در طراحی سؤال ها بازنگری شود تا با رعایت توازن در سطوح شناختی و توجه به مهارت های عاطفی سطح بالا همسویی بیشتری با اهداف برنامه درسی ملی ایجاد گردد.