محمد میری فریمانی

هدف این پژوهش بررسی چالش های معلمان در اجرای برنامه های درسی چندفرهنگی در مدارس چندقومیتی استان خراسان رضوی بود. از منظر فلسفه پژوهش، این مطالعه در چارچوب پارادایم تفسیری قرار دارد و از رویکرد استقرایی بهره می برد و در دسته تحقیقات کیفی جای می گیرد. جامعه آماری شامل معلمان مدارس ابتدایی در مناطق چندقومیتی استان خراسان رضوی بود که ۸ نفر از آن ها (۴ زن و ۴ مرد) به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد و ابتدا به صورت کلمه به کلمه پیاده سازی گردید. فرآیند تحلیل داده ها در دو مرحله انجام شد: در مرحله ی باز، داده ها به واحدهای معنایی تقسیم و مفاهیم اولیه بدون پیش فرض استخراج شدند و در مرحله ی محوری، این کدها بر اساس شباهت ها و روابط مفهومی در قالب مقوله های گسترده تر سازمان دهی شدند. سپس مضامین استخراج شده به توصیفی جامع و منسجم از تجربه های مشارکت کنندگان تبدیل شد. مهم ترین چالش های معلمان در این مدارس در قالب ۱۰ شاخص اصلی شناسایی شد: ناهماهنگی زبانی، کمبود محتوای چندفرهنگی، موانع ساختاری و سیاست های آموزشی، نیاز به توانمندسازی حرفه ای معلمان، توجه به هویت فرهنگی دانش آموزان، ضرورت بازنگری سیاست های مدرسه، بهره گیری از منابع محلی، نگاه به تنوع فرهنگی به عنوان فرصت، گسترش فعالیت های مشارکتی و مشارکت فعال خانواده ها و جامعه. یافته ها نشان داد که موفقیت در اجرای برنامه های درسی چندفرهنگی مستلزم رفع چالش های زبانی، محتوایی و ساختاری، ارتقای مهارت های حرفه ای معلمان، حمایت سیاستی و بهره گیری از فرصت های فرهنگی و اجتماعی است. نتایج پژوهش به سیاست گذاران آموزشی نشان می دهد که برای تحقق برنامه های چندفرهنگی، لازم است اصلاحات متمرکز بر زبان، محتوای آموزشی و آموزش تخصصی معلمان انجام شود، سیاست های ساختاری مدرسه بازنگری گردد، هویت فرهنگی دانش آموزان به رسمیت شناخته شود و مشارکت خانواده ها فعالانه گسترش یابد تا محیط آموزشی فراگیر ایجاد شود.