هاجر رفیعیان شهمیری

زمینه و هدف: سواد مالی به عنوان یک مهارت زندگی مورد نیاز برای انتخاب های بهتر، شناسایی فرصت ها و برنامه ریزی برای آینده دانسته شده است. این پژوهش با هدف ارائه مدل توسعه سواد مالی در دانش آموزان انجام شد. روش پژوهش: روش اجرای پژوهش کیفی (سنتزپژوهی) بود. حوزه پژوهش 29 مقاله پژوهشی ایرانی و خارجی در حوزه سواد مالی در طی سال های 1404-1397 (14 مقاله) و 2025-2017 (15 مقاله) با ملاک های ورود و خروج مشخص بود، روش نمونه گیری از نوع هدفمند و ابزار آن پرسشنامه (فرم) محقق ساخته بود که روایی با ضریب لاوشه و پایایی با کاپا بررسی شد. تحلیل داده ها بر اساس مدل Roberts و کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. یافته ها: ارائه مدل توسعه سواد مالی در دانش آموزان نیازمند 5 بعد 14 مولفه و 42 شاخص است. بعد «آگاهی و دانش مالی» دارای 4 مولفه درک مفاهیم پایه پول و اقتصاد؛ شناخت ابزارهای مالی؛ آگاهی از ارزش زمانی پول و تورم؛ کارآفرینی و شناسایی فرصت های کسب وکار و 15 شاخص، بعد «مهارت ها و توانایی های مالی» دارای 2 مولفه بودجه بندی و برنامه ریزی مالی شخصی؛ اجتناب از ریسک های مالی و 6 شاخص، بعد «نگرش ها و باورهای مالی» دارای 3 مولفه نگرش مثبت به پس انداز و سرمایه گذاری؛ مصرف مسئولانه؛ دیدگاه آینده نگرانه به مسائل مالی و 8 شاخص، بعد «رفتار و تصمیم گیری مالی» دارای 3 مولفه مدیریت و کنترل هزینه ها؛ تصمیم گیری مالی آگاهانه هنگام خرید؛ پیشگیری از بدهی غیرضروری و 7 شاخص، بعد «آگاهی حقوقی و اخلاق مالی» دارای 2 مولفه مسئولیت پذیری مالی؛ شفافیت و صداقت در امور مالی و 6 شاخص بود. نتیجه گیری: توسعه سواد مالی در دانش آموزان مستلزم نگاهی جامع به پنج بعد دانشی، مهارتی، نگرشی، رفتاری و اخلاقی است. مدل ارائه شده می تواند چارچوبی منسجم برای برنامه ریزی آموزشی و مداخله های موثر در مدارس فراهم کند. این مدل زمینه ساز ارتقای توانمندی های مالی نسل آینده و بهبود کیفیت تصمیم گیری های آنان در زندگی خواهد بود.