امیرحسین حسین زاده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدائی به لحاظ توجه به مولفه های دموکراسی و میزان انطباق آن با واقعیت های اجتماعی از دید معلمان و والدین انجام یافته است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و به لحاظ ماهیتی، از نوع توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری بخش اول شامل کتاب های درسی مطالعات اجتماعی پایه های سوم تا ششم دوره ابتدایی و بخش دوم شامل معلمان و والدین دانش آموزان در نوشین شهر ارومیه بودند. نمونه آماری بخش اول به دلیل محدود بودن حجم جامعه، برابر جامعه و کتاب های درسی مطالعات اجتماعی پایه های سوم تا ششم ابتدایی انتخاب شدند. ب رای جم ع آوری داده ها از چک لیست وارسی و پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. جهت تعیین روایی ابزارها از روایی محتوایی با استفاده از دیدگاه اساتید گروه علوم تربیتی دانشگاه تبریز بهره گرفته شد. برای تحلیل داده ها نیز از تحلیل محتوای متن و آزمون t تک متغیره استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که فراوانی مولفه-های آزادی، برابری، مشارکت و همکاری، مسئولیت پذیری، قانون گرایی، حق انتخاب و تصمیم-گیری، حقوق شهروندی، تفکر انتقادی در تحلیل متن کتاب درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی برابر با 513 فراوانی، تحلیل سوال با 67 فراوانی و تحلیل عکس با 52 فراوانی کمترین فراوانی را از لحاظ توجه به مولفه های دموکراسی در کتاب درسی مطالعات اجتماعی را داشته است. همچنین نتایج آزمون t همبسته نشان داد که بین دیدگاه معلمان و اولیاء دانش آموزان به لحاظ میزان انطباق پذیری مولفه های دموکراسی در کتاب های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدائی با واقعیت های اجتماعی تفاوت معناداری وجود دارد.