طاهره بینایی خواجکینی

زمینه و هدف: با استفاده از روش های روان سنجی برای تأیید ساختار عاملی، تحلیل موارد بر اساس بارهای عاملی و همبستگی با نمره کل، و بررسی روایی همگرایی با معیارهای خارجی می توان فرم کوتاه شده پرسشنامه تدوین کرد که ضمن کاهش قابل توجه زمان اجرا، از روایی سازه ای قوی، روایی محتوایی تأییدشده توسط خبرگان، و پایایی درونی قابل قبول برخوردار باشد. لذا پژوهش حاضر با هدف طراحی، رواسازی و تعیین پایایی یک فرم کوتاه شده از نیمرخ روانی-آموزشی نسخه سوم برای جامعه کودکان ایرانی مبتلا به اختلال طیف اتیسم انجام گردید. روش کار: روش پژوهش توصیفی از نوع روانسنجی بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی کودکان با اختلال طیف اتیسم 2 تا 7 ساله مراجعه کننده به مراکز اتیسم شهر اصفهان در سال 1403 بود که از بین آنها 310 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار تحقیق شامل نیمرخ روانی آموزشی ویرایش سوم (شاپلر و همکاران، 2005) و مقیاس رشد اجتماعی (وایلند، 1953) بود. روایی صوری و محتوایی مقیاس با استفاده از شاخص نسبت روائی محتوا، روایی سازه ای آن از طریق انجام تحلیل عامل اکتشافی، روایی همگرا از طریق همبستگی با مقیاس رشد اجتماعی واینلند و برای اطمینان از پایایی ابزار نیز از ضریب آلفای کرونباخ و نرم افزار SPSS نسخه 26 استفاده شد. یافته ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی با استفاده از چرخش مستقل واریماکس، ده عامل مستقل بر روی هم 209/71 درصد کل واریانس متغیرها را تبیین می کردند. مقدار ضریب آلفای کرونباخ خرده مقیاس ها در دامنه 77/0 تا 94/0 و برای کل پرسشنامه 91/0 به دست آمد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش، می توان نتیجه گرفت که فرم کوتاه شده PEP-3 ابزاری معتبر و پایا برای سنجش و ارزیابی ویژگی های روانی-آموزشی کودکان دارای اختلال طیف اتیسم در گروه سنی ۲ تا ۷ سال است و می تواند در محیط های آموزشی و بالینی مورد استفاده متخصصان قرار گیرد.