مصطفی کامل علیوی

تغییرات اقلیمی یکی از چالش های بزرگ جهانی است که در ابعاد و سطوح گوناگون کشورها و روابط بین آن ها را به چالش ها کشیده است. هم اکنون تغییرات اقلیمی از مباحث مهم سیاسی هر کشوری است. عراق نیز که در جغرافیایی خشک و گرم واقع شده، با چالش های فراوانی، که ناشی از تغییرات اقلیمی هستند، مواجه است. این چالش ها تأثیرات مستقیم و غیرمستقیمی بر روند سیاست داخلی و خارجی این کشور داشته است. از همین رو این مقاله تلاش می کند تا رابطه میان تغییرات اقلیمی و سیاست خارجی عراق را در قبال ترکیه و ایران بررسی کند. سوال اصلی این تحقیق این است که تغییرات اقلیمی چه تأثیری بر تصمیم گیری های سیاست خارجی عراق در مواجهه با کشورهای ترکیه و ایران داشته است؟. فرضیه اصلی مطرح شده این است که تغییرات اقلیمی به عنوان یک عامل تقویت کننده تهدید، موجب بازنگری عراق در روابط خارجی خود به ویژه در زمینه منابع آبی و زیست محیطی شده است. روش تحقیق این پژوهش تحلیلی-توصیفی بوده و داده ها از منابع کتابخانه ای گردآوری شده اند. یافته های این تحقیق نشان می دهند که کاهش منابع آبی ناشی از سدسازی ترکیه و تغییرات اقلیمی، عراق را به سمت همکاری با ترکیه برای مدیریت بهتر منابع آبی سوق داده است. در عین حال، ریزگردها و خشکسالی ها به عنوان چالش های مشترک عراق و ایران، زمینه ساز گسترش دیپلماسی زیست محیطی میان این دو کشور شده اند. این مقاله با ارائه رویکردی جامع به ارتباط میان تغییرات اقلیمی و سیاست خارجی، راهبردهایی برای کاهش تنش های منطقه ای و تقویت همکاری های بین المللی پیشنهاد می کند.