امیر شعبانی حسین آبادی

جوامع روستایی به واسطه پیوند عمیق با محیط پیرامون خود، دارای بیشترین وابستگی به آن هستند؛ این وابستگی در سکونتگاه های روستایی واقع در منظر فرهنگی هورامان در سطح بالایی قرار دارد. زیرا معیشت اغلب ساکنان این فضای جغرافیایی که در سال 2021 توسط یونسکو به ثبت جهانی رسیده است، تا حد زیادی وابسته به محیط طبیعی است. با این اوصاف وقوع مخاطرات محیطی از جمله سیل می تواند بنیان معیشت و حیات جوامع روستایی را با چالش های عدیده ای مواجه نماید. هدف اصلی پژوهش کمی و کاربردی حاضر که با روش توصیفی تحلیلی انجام گرفته است، شناسایی سکونتگاه های روستایی در معرض خطر سیل در منظر فرهنگی هورامان است. برای دستیابی به هدف اصلی پژوهش از 21 عامل موثر بر وقوع سیل و برای وزن دهی به آن های از نظرات 15 نفر از محققان و کارشناسان استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از رویکرد همپوشانی فازی در نرم افزار Arc Map استفاده شده است. نتایج حاصل از بررسی وضعیت استقرار 319 سکونتگاه روستایی واقع در محدوده مطالعاتی نشان داد هیچ یک از روستاها در پهنه خطر بسیار کم خطر قرار نگرفته اند و 94/0 درصد روستا (معادل 3 روستا) در پهنه کم خطر، 63/21 درصد (معادل 69 روستا) در پهنه خطر متوسط، 57/43 درصد (معادل 139 روستا) در پهنه خطر زیاد و 55/22 درصد (معادل 108 روستا) در پهنه خطر بسیار زیاد قرار گرفته اند. یافته ها در خصوص جمعیت مستقر در پهنه های مختلف در منظر فرهنگی جهانی هورامان به لحاظ مخاطره سیل نشان می دهد از 111483 نفر ساکن در این منطقه: 7/0 درصد (معادل 776 نفر) در پهنه کم خطر، 93/17 درصد (معادل 19990 نفر) در پهنه خطر متوسط، 76/48 درصد (معادل 54356 نفر) در پهنه خطر زیاد و 62/32 درصد (معادل 36361 نفر) در پهنه خطر بسیار زیاد قرار گرفته اند.