سمیرا شاهی

تهیه طرح های جامع در نظام شهری ایران بیش از نیم قرن سابقه دارد. این طرح ها در عمل با نقاط ضعف متعددی روبرو هستند. یکی از مهم ترین اشکالات این طرح ها عدم تحقق پذیری اهداف پیش بینی شده برای کاربری های خدماتی در شهرها می باشد. کاربری فضای سبز و پارک ها به عنوان یکی از مهم ترین کاربری های خدماتی در شهر محسوب می شود. علیرغم اهمیت فضاهای سبز در شهرها، در تهیه طرح های جامع برخی از معیارهای کیفی تأثیرگذار در مطلوبیت پارک ها از جمله دسترسی، همجواری مورد توجه قرار نمی گیرد. هدف این پژوهش ارزیابی کارآمدی طرح جامع مراغه در رابطه با تأمین پارک ها و فضاهای سبز شهری در جهت تعادل بخشی به ساختار کالبدی و اجتماعی شهر است. روش تحقیق به لحاظ ماهیت توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف کاربردی می باشد. در این راستا مهم ترین معیارهای مکان گزینی فضاهای سبز استخراج و با روش AHP، وزن دهی شدند. برای ارزیابی مکان گزینی فضاهای سبز موجود و پیشنهادی طرح جامع با معیارهای برنامه ریزی کاربری اراضی، نقشه پهنه بندی مطلوبیت برای مکان گزینی فضاهای سبز با استفاده از نرم افزار ARC GIS تهیه گردید. نتایج حاصله نشان می دهد که رویکرد طرح جامع مراغه در زمینه مکان گزینی و توزیع مناسب فضاهای سبز در سطح نواحی ناکارآمد و ناعادلانه است؛ به گونه ای که پراکندگی فضاهای سبز پیشنهادی طرح جامع به تفکیک نواحی هفتگانه نشان می دهد که 156.5 هکتار معادل 87% از کل پارک های پیشنهادی به سه ناحیه، 4، 5 و 6 و 13% به دو ناحیه 1 و 7 تخصیص یافته و در مناطق 2 و 3 فضای سبزی وجود ندارد.