رقیه عبادی

یکی از مهم ترین مسایلی که به هنگام زلزله و بعد از زلزله با آن مواجه هستیم، بحث مسیر یابی جهت تخلیه اضطراری می باشد که از نخستین مراحل مدیریت بحران می باشد که باید در کمترین زمان ممکن انجام شود، در غیر این صورت باعث افزایش نرخ مرگ ومیر خواهد شد. بر همین اساس هدف اصلی مقاله حاضر، مسیریابی بهینه برای تخلیه اضطراری به هنگام زلزله مخرب است. برای این منظور ابتدا شاخص های تأثیرگذار در آسیب پذیری منطقه مورد مطالعه شناسایی شدند. در مرحله بعد، با بهره گیری از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) شاخص ها وزن دهی شده و در نهایت نقشه آسیب پذیری تهیه شد. سپس با استفاده از محیط نرم افزار QGIS میزان دسترسی منطقه یک به مراکز درمانی، پارک و فضای سبز و مناطق بایر به عنوان مکان های امن مورد بررسی قرار گرفت. به طور کلی نتایج بیانگر این بود که منطقه یک تبریز با توجه به قرارگیری بر روی گسل فعال تبریز در معرض خطر شدید در مواقع وقوع زلزله قرار دارد. نتایج نشان داد که بخش های شمال غربی منطقه یک نسبت به سایر بخش های این منطقه از آسیب پذیری بیشتری در برابر زلزله برخوردار می باشند. در ادامه مسیر بهینه با استفاده از الگوریتم ژنتیک برای رسیدن به نقطه امن با در نظر گرفتن کوتاه ترین مسیر و شاخص هایی نظیر عرض معابر، تراکم جمعیتی و ... شناسایی شد. برای این منظور نقطه ابتدا و انتها که به ترتیب دارای بیشترین میزان آسیب پذیری و کمترین میزان آسیب پذیری بودند شناسایی و سپس بر اساس این دو نقطه مسیر بهینه که بخش اعظم آن از بزرگراه توانیر گذر می کرد، شناسایی شد.