نازنین حسن پور

در عصر دیجیتال، جرایم سایبری به یکی از چالش های جدی امنیت ملی و بین المللی تبدیل شده اند. ماهیت فراملی این جرایم، ضرورت همکاری های بین المللی گسترده را برای مقابله مؤثر با آنها ایجاب می کند. کنوانسیون بوداپست سال 2001 به عنوان نخستین معاهده بین المللی جامع در زمینه مبارزه با جرایم سایبری، چارچوبی حقوقی برای هماهنگی قوانین داخلی، تقویت همکاری های قضایی و تسهیل تحقیقات فرامرزی فراهم آورده است.این پژوهش با هدف تحلیل مکانیسم های همکاری بین المللی در مقابله با جرایم سایبری، کارآمدی کنوانسیون بوداپست را در مواجهه با جرایم سنتی و نوظهور سایبری مورد ارزیابی قرار می دهد. جرایم موضوع این کنوانسیون شامل دسترسی غیرمجاز به سیستم های کامپیوتری، جعل و کلاهبرداری رایانه ای، محتوای غیرقانونی و نقض حقوق مالکیت معنوی است. با این حال، تحولات تکنولوژیک منجر به ظهور جرایم جدیدی همچون باج افزارها، حملات بات نت، جرایم مرتبط با هوش مصنوعی، سوءاستفاده از رمزارزها برای پولشویی، حملات به زیرساخت های حیاتی، دیپ فیک های مجرمانه و بهره برداری از اینترنت اشیاء شده است که چالش های نوینی را برای نظام حقوقی بین المللی ایجاد کرده اند. پژوهش حاضر به بررسی ظرفیت ها و محدودیت های کنوانسیون بوداپست در پاسخگویی به این جرایم نوظهور می پردازد و نقش پروتکل های الحاقی و اصلاحات پیشنهادی را تحلیل می کند. همچنین، موانع همکاری بین المللی از جمله تفاوت های نظام های حقوقی، حفظ حاکمیت ملی، چالش های حفظ حریم خصوصی و عدم عضویت برخی کشورهای کلیدی مورد بحث قرار می گیرد. یافته های این تحقیق می تواند به تدوین سیاست های جنایی ملی و بین المللی مؤثرتر و ارتقای مکانیسم های همکاری قضایی در فضای سایبری کمک نماید.