امیرعباس صفی زاده

تعیین خط مشی سیاسی اشکانیان در داخل و خارج کشور، به دلیل کمبود اسناد موجود، همواره امری مشکل و گاه محال است. با وجود این، در برخی اوقات با کنار هم گذاشتن شواهد موجود می توان به نتیجه ی مشخصی رسید. شاهنشاهی اشکانی در دوره ی اردوان دوم با مشکلات عدیده سیاسی مانند تلاش روم برای فتح ارمنستان و تمایلات گریز از مرکز حکومت های دست نشانده روبرو بود و به رویکرد نوینی در زمینه ی سیاست داخلی و خارجی برای خروج از بحران نیاز داشت. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که رویکرد سیاسی و ساز و کار اجرایی اردوان دوم در مرزهای غربی قلمرو خود و در برابر طوایف و حکومت های متخاصم چگونه بود؟ یافته های این مقاله نشان خواهند داد که اردوان برای مقابله با مشکلات مذکور، از طرفی اقدام به کاهش قدرت دودمان های محلی چون الیمایی، آذربایجان و خاراکنه و جایگزینی برخی از آن ها با اعضای خاندان اشکانی و از طرف دیگر اقدام به کاهش قدرت اشراف محلی و کاهش اختیارات داخلی دولتشهرها کرد. در کنار اقدامات داخلی، سیاست مقابله با نفوذ روم در ارمنستان نیز در دستور کار اردوان قرار گرفت که موقتاً با عدم موفقیت اشکانیان همراه بود. هرچند همه ی اقدامات او بازده آنی نداشت؛ اما به سرمشقی برای جانشینانش در دهه های بعد تبدیل شد.