هادی یعقوبی

مقاله حاضر به بررسی حقیقت «نامه اعمال» در قرآن و تبیین دیدگاه های متکلمان امامیه و اشاعره در این زمینه می پردازد. مسأله تحقیق، تحلیل نظریات مختلف در خصوص حقیقت و ماهیت نامه اعمال به عنوان یکی از مباحث مهم مرتبط با معادشناسی است. دیدگاه های متکلمان امامیه شامل نظریه های مادی بودن نامه اعمال، یگانگی نامه با آثار اعمال و تساوی نامه با نفس انسان است. در میان اشاعره نیز اعتقاد به جسمانیت نامه اعمال وجود دارد و برخی از متکلمان اشعری نامه عمل را به جزا و آثار افعال تفسیر کرده اند. همچنین عده ای از آنان بر این باورند که نامه اعمال، همان حقیقت افعال انسان است و در روز قیامت، انسان حقیقت اعمال خود را مشاهده می کند. روش تحقیق در این مقاله توصیفی- تحلیلی بوده و یافته های تحقیق نشان می دهد که در عین وجود نظریات مشترک امامیه و اشاعره در جسمانی بودن نامه عمل، تساوی نامه عمل با جزا و آثار و تجسم حقیقت عمل، دیدگاه مادی بودن و تقدیر به جزا و ثواب بدون دلیل و خلاف ظاهر است. از مجموع دیدگاه های مختلف، نظریه ی یگانگی نامه اعمال با حقیقت عمل انسان، با آیات و روایات سازگاری دارد.