محسن بیسادی

رویکرد رشتۀ نوپای دانشگاهی "ارتباطات منفعت عمومی" بر توسعه و اجرای کمپین‌های ارتباطی علم‌پایه، راهبردی و برنامه‌ریزی‌شده با هدف ایجاد تغییرات مثبت، قابل‌توجه و پایدار در رفتار عمومی متمرکز است؛ به‌طوری که این تغییرات فراتر از منافع خاص هر سازمانی خواهد بود. دولت‌ها و ملت‌ها برای حل مسائل اجتماعی خود نیازمند فناوری‌های ارتباطی هستند که بتوانند در تدوین سیاست‌های مؤثر و متناسب نقشی ایفا کنند. مجلۀ ارتباطات منفعت عمومی با انتشار مقالاتی به توسعۀ این رشتۀ دانشگاهی جدید کمک کرده است. این پژوهش، برای شناخت بیشتر ابعاد نظری و کاربردی ارتباطات منفعت عمومی، تمام مقالات علمی این مجله را در بازۀ زمانی ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳ فراتحلیل کرده است. همچنین، برای دستیابی به درکی عمیق‌تر از این مقالات، نتایج کلیدی آن‌ها با استفادۀ از روش تحلیل مضمون بررسی شده‌اند. از مهم‌ترین نتایج این تحقیق، اولویت‌دادن به منفعت عمومی نسبت به منفعت سازمانی و پیگیری خیر اجتماعی به‌عنوان هدف، در مقایسۀ با رشتۀ روابط‌عمومی و همچنین غلبۀ رویکرد کاربردی و مسئله‌محور است که در شناخت این رشتۀ نوظهور حاصل شده است.

دولت ها برای حل مسائل اجتماعی، منابع عمومی را برای تأمین منافع عمومی هزینه می کنند. اگر معنایی که سیاست گذار از منفعت عمومی در ضمن سیاست خود برداشت کرده است با معنایی که مخاطبان سیاست از عملکرد سیاست گذار در سیاستش برداشت کرده اند، هم تراز نباشد، آن سیاست، نمی تواند از موفقیت لازم برخوردار شود. مدیر رسانه، با مطالعه یک طرح یا یک سیاست، می تواند نقش واسط خود را بین سیاست گذار و عموم مردم ایفا کند. منفعت عمومی، آرمانی است که با گفت وگوی عمومی در مورد یک مسأله خاص، شکل گرفته است. در این فرآیند، ارزش های اجتماعی حداکثرسازی می شوند. البته این امر به آن معنا نیست که ارزش های اجتماعی، ماهیتی برساختی دارند؛ بلکه حداکثرسازی آن ها، متوقف بر تعامل و ارتباطِ افراد است. در این پژوهش برای اینکه بتوان مطالعه دقیق و عمیقی داشت، طرح صیانت از حقوق کاربران فضای مجازی، به عنوان مورد مطالعه، انتخاب شد. برای تحقیق، از روش تحلیل مضمون استفاده شد. نسخه های مختلف طرح صیانت، نظرات برخی از عموم کاربران فضای مجازی، کارشناسان و فعالان فضای مجازی، با روش نمونه گیری نظری، انتخاب و مطالعه شدند. در نتیجه مطالعه، پنج «ائتلاف معنایی»، شناسایی شد. هر ائتلاف، یک معنا را از مداخله سیاست گذار برداشت کردند. «اینترنت پاک»، «اینترنت منضبط»، «اینترنت مردمی»، «زندان اینترنت» و «مرگ اینترنت»، پنج معنایی بودند که در این ائتلاف ها برداشت شد. تفاوت این معانی، نشان دهنده فاصله ارتباطی زیادی است که بین ائتلاف های مختلف شکل گرفته است.