مزدک موسوی

شکار از مضامین مهم فرهنگ بصری ساسانی است. ازآنجاکه فرایند شکار توالی چندین کنش در «زمان» و «مکان» است، بررسی نحوه به تصویرکشیدن آن می تواند به شکلی روشن، گستره گونه های روایتِ دیداری را در این دوران نشان دهد. این پژوهش به دنبال بررسی «چگونگی» تجسم زمان روایی در نقوش شکار باقی مانده از دوران ساسانی است و در این راستا با نظر به گونه شناسی «کورت وایتزمن» در شناسایی انواع روایت دیداری، 27 نمونه از آثار نقش برجسته های صخره ای و آثار فلزی منقوش با موضوع شکار در این دوران به روشی توصیفی تحلیلی بررسی شده است. گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه ای انجام گرفته است و در انتخاب تصاویر از کلیه آثار موجود، در دسترس و معتبر استفاده شده است. نتایج پژوهش حاکی از وجود دو گونه روایت دیداری «چرخه ای» و «تک صحنه ای» در مجموعه آثار دوران ساسانی است. تعداد اندکی از نقوش شکار تنها «لحظه دقیق» را بازنمایی کرده اند؛ لحظه ای که شاهِ شکارگر، حیوان را می کشد. بسیاری از نقوش از طریق تکرار فیگورهای جانور[ان] به بازنمایی پیوستگیِ زمانِ روایی پرداخته و بدین صورت توانسته اند به شکلِ ذهنی، دارای زمان مندی «مستتر» شوند. از دیگر سو، هنرمند این دوران به منظور بیان جان مایه روایت به شکلی خلاقانه، «نقاط اوج» روایت را باهم درآمیخته و چندین صحنه را به شکلی واحد در فضایِ محدودِ در اختیار روایت کرده. بدین ترتیب، هنرمندان دربار توانسته اند در سطوح مختلف، تمام و یا بخش اصلی شکار را بازنمایی کنند و بدین گونه، راویِ زمانِ شکارِ شاهانه باشند.