نازلی زنوزی علمداری

یکی از مشخصه وقوع پدیده تغییر اقلیم، کاهش بارش، افزایش درجه حرارت افزایش وقوع پیامدهای حدی در آینده است که با توجه به ویژگی های جوامع و محدودیت ها می تواند پیامدهای زیانباری به همراه داشته باشد و وقوع چنین امری مشکلی اساسی خواهد بود. این پژوهش برای ارزیابی روند فرین های اقلیمی بارشی و دمای ایستگاه های استان آذربایجان شرقی (تبریز، اهر، جلفا، مراغه و میانه) تا پایان قرن بیست و یکم از داده های 12 مدل از مجموعه مدل های در دسترس CMIP6 با سه سناریوی (SSP1-2.6، SSP2-4.5 و SSP5-8.5) و شبیه ساز صحیح اریبی استفاده شد. برای شناسایی بهترین مدل جهت شبیه سازی داده های بارش و دما دوره آتی (2021 تا 2100) از روش کلینگ کوپتا استفاده شد. سپس، آزمون نا پارامتریک من – کندال و شیب سنس برای بررسی وجود و یا عدم وجود روند نمایه های حدی به کار رفت. بر اساس نتایج بررسی عدم قطعیت دو مدل BCC-CSM2-MR وMIROC6 که بهترین شبیه سازی را برای بارش و دما داشتند. نتایج فرین های اقلیمی نشان دادند که روند افزایش نمایه ها حدی گرم و کاهش نماهای حدی سرد در اکثر ایستگاه ها مشهود است به طوری که نمایه تعداد روزهای تابستانی که دمای حداکثر هوای بالای 25 درجه سلسیوس است (SU25)، در کلیه ایستگاه ها دارای روند افزایشی و نمای شب های سرد (TN10P) در اکثر ایستگاه ها دارای روند کاهشی است. روند شاخص های حدی بارشی در سطح منطقه مورد مطالعه می توان مشاهده کرد شاخص مجموعه بارش سالانه در دو سناریوی SSP1-2.6 و SSP2-4.5 رو به افزایش و در سناریوی بدبینانه SSP5-8.5 روند شاخص رو به کاهش است. در شاخص های CCD، SDII و P95p روند شاخص ها رو به افزایش است. که این شرایط می تواند بیانگر افزایش بارش های شدید و کوتاه مدت در مقابل کوتاه شدن فصل بارش منطقه باشد.

در این پژوهش اثرات تغییر اقلیم بر میزان توزیع بارش و دما در استان خراسان جنوبی بررسی شد. به این منظور خروجی 12 مدل اقلیمی جهانی گزارشش ششم IPCC برای دوره پایه (2100 - 1989) برای بارش و دما در مقایسه داده های مشاهداتی براساس شاخص ترکیبی کلینگ – گوپتا (KGE) وزن دهی شده و بر مبنای رتبه های حاصل مدل های CESM2 و HadGEM3-GC به ترتیب بیشترین توانایی را در شبیه سازی دما و بارش در تمامی ایستگاه های منتخب (بیرجند، قائن، فردوس، نهبندان و بشروریه) دارا هستند. در ادامه با استفاده از سه سناریوی SSP1-2.6، SSP2-4.5 و SSP5-8.5 و با کمک شبیه ساز اصلاح اریبی اقلیم آینده را مطالعه می کنیم. نتایج شبیه سازی مدل ها نشان داد که در شرایط اقلیمی آینده دما و بارش سالانه در هر سه سناریوی SSP دارای روند افزایشی خواهد بود؛ به طوری که دما از 07/0 تا 78/2 درجه سلسیوس و بارش به میزان 1 تا 81/8 درصد نسبت به دوره پایه افزایش خواهد یافت. همچنین نتایج شاخص ترکیبی کلینگ – گوپتا بیانگر این مطلب است که دقت مدل های مورد مطالعه در شبیه سازی دما خوب و در شبیه سازی بارش ضعیف، ارزیابی شده است.