فاطمه زهرا رضایی

مقاله حاضر با هدف طراحی و اعتباربخشی الگوی برنامه درسی هنر اوان کودکی (3 تا 8 سال) انجام شده است. روش پژوهش از نوع کیفی است. منابع اطلاعات، اسناد بالادستی در دسترس در حوزه هنر و کشورها و رویکردهایی که در حوزه برنامه درسی هنر دارای تجارب موفق و چشم گیر هستند، بوده است که استراتژی انتخاب کشورها و رویکردها بر اساس پیشروبودن در آموزش اوان کودکی بود و به منظور تعیین اعتبار الگوی طراحی شده نظرات 12 نفر از متخصصان برنامه ریزی درسی و هنر که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند، مد نظر بوده است. ابزار جمع آوری داده ها، اسناد، منابع مرتبط و پرسشنامه محقق ساخته بوده است. روایی پرسشنامه با نظر متخصصان و خودبازبینی پژوهشگر تأیید و پایایی با استفاده از ضریب توافقی برای مولفه ها، بالای 0.8 بدست آمد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل محتوا با رویکرد استقرایی و روش دلفی استفاده شد. الگوی برنامه درسی هنر اوان کودکی با 25 مولفه در عنصر آرمان های تربیتی- هنری، 52 مولفه در عنصر محتوا، مواد و فعالیت های خلاقانه آموزشی، 28 مولفه در عنصر راهبردهای خلاقانه یاددهی- یادگیری، 10 مولفه در عنصر محیط و فضای هنری، 10 مولفه در عنصر نقش و تعامل مربی با کودک و 13 مولفه در عنصر ارزشیابی خلاقانه تدوین شد. اعتبار الگو با نتیجه آزمون کندال، w=0.95 شده است که حاکی از اتفاق نظر بسیار خوب در بین متخصصان برای تایید الگوی هنر و زیبایی شناسی در اوان کودکی بوده است.

این پژوهش با هدف تدوین شاخص های استاندارد برای سنجش کیفیت طرح درس های سازنده گرایانه مبتنی بر الگوی REACT و بررسی تأثیر یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL) با میانجی گری بازخورد همتا بر مهارت طرح درس نویسی دانشجو-معلمان آموزش ابتدایی انجام شد. مطالعه به صورت ترکیبی اجرا گردید. در مرحله کیفی، با بهره گیری از تحلیل محتوا و مصاحبه با ۱۰ متخصص علوم تربیتی و آموزش ابتدایی، ۲۰ شاخص استخراج شد که دارای روایی محتوایی ۸۵/۰ و پایایی ۸۶/۰ بودند. در مرحله کمی، ۸۰ دانشجو-معلم دختر دانشگاه فرهنگیان مازندران به صورت هدفمند-تصادفی در دو گروه آزمایشی (با و بدون بازخورد همتا) قرار گرفتند و داده ها با آزمون t مستقل تحلیل شدند. پروتکل PBL شامل سه مرحله طراحی مسئله، کاربرد مفاهیم پروژه محور و بازخورد همتا بر پایه الگوی REACT بود. یافته ها نشان دادند شاخص های تدوین شده ابزار معتبری برای سنجش کیفیت طرح درس ها فراهم کردند و ادغام PBL با بازخورد همتا موجب بهبود معنادار مهارت طرح درس نویسی گردید.