محدثه خسروآبادی

دوره سلجوقیان یکی از دوره های مهم هنر اسلامی در معماری ایران است که با سبک خاص و ابنیه ارزشمندش شناخته می شود. مسجد دوم بایزید و مناره بسطام که با آرایه های آجرکاری و مقرنس کاری زینت یافته اند بخشی از آثار شکوهمند معماری عصر سلجوقیان درشهر تاریخی بسطام هستند. با توجه به اینکه تاکنون، در تحقیقات انجام شده توجه کمی به این آثار تاریخی از نظر فنی و بصری شده، مطالعه این آثار تاریخی اهمیت می یابد. این پژوهش حول محور دو سوال اساسی تنظیم شده است: 1- ویژگی های فنی و بصری آرایه های موجود در مسجد دوم بایزید و مناره بسطام واقع در شهر بسطام در دوره سلجوقیان به چه صورت است؟ 2- شاخص ترین وجه تزیینی آرایه های معماری این بناها چیست؟ پژوهش حاضر بر آن است تا به مطالعه ویژگی های فنی و ساختار عناصر بصری به کار رفته در آرایه های مسجد دوم بایزید و مناره شهر بسطام در عصر سلجوقیان بپردازد و برجسته ترین وجه تزیینی آرایه های معماری این دو بنا را مشخص کند. این پژوهش از روش تاریخی- تحلیلی بهره گرفته و اطلاعات آن به شیوه کتابخانه ای و میدانی گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهند که آجرکاری به عنوان شاخص ترین و برجسته ترین آرایه معماری در مسجد دوم بایزید و مناره بسطام به کار رفته است، به گونه ای که انواع متنوع آجرهای تزئینی شامل مهری، تراش و پیش بر با دقت و مهارت در ساختار معماری تلفیق شده اند. علاوه بر این، نقوش هندسی غالب همچون شمسه و چلیپا، همراه با طرح های گیاهی، بیانگر نظام مندی و هماهنگی هنری قابل توجه در زبان بصری این آثار دوره سلجوقی است.

یکی از ژانرهای عکاسی که وابسته به زندگی مردم است، عکاسی خیابانی است. این ژانر، شکلی از عکاسی مستند است، اما قطعاً گزارش نیست و به ندرت داستانی را بیان می کند. تحقیق حاضر بر آن است تا رویکردهای عکاسی خیابانی را در رویدادهای ثبت شده انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی ایران شناسایی و موردبررسی قرار دهد؛ رویدادهایی که مهم ترین مقاطع سیاسی و اجتماعی ایران را در سال های 1357 و 1360ه.ش در برمی گیرند و مجموعه ای از سوژه های ناب را فراهم می سازند. عکاسانی که از جوامع مختلف در این وقایع حضور داشتند؛ توانستند از ژانر عکاسی خیابانی به خوبی استفاده کنند و رویکردهای متنوعی را به نمایش بگذارند. به همین دلیل و با توجه به اینکه تاکنون، چه در نمایشگاه های عکاسی و چه در تحقیقات کاربردی، توجه بسیار کمی به این ژانر عکاسی در این مقطع زمانی خاص شده، مطالعه این آثار اهمیت می یابد. پرسش اصلی این است که: چه رویکردهایی در عکاسی خیابانی وقایع انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی ایران به کار گرفته شده است؟ این تحقیق در دسته پژوهش های کاربردی قرار می گیرد و به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و شیوه گردآوری اطلاعات اسنادی، مطالعات کتابخانه ای و الکترونیکی تنظیم شده است. یافته های تحقیق نشان می دهند که از میان رویکردهای شش گانه، رویکرد تهاجمی در هر دو واقعه بیشتر مورداستفاده قرار گرفته و رویکرد کلاسیک و مستند اجتماعی در واقعه جنگ تحمیلی کمتر مدنظر بوده است. علت این امر را می توان در ماهیت و جز جدانشدنی این قبیل واقعه ها که درگیری و تهاجم است، جستجو کرد.