فرزاد مهرجو

مدیریت پسماند ناشی از فعالیت های انسانی و آثار اجتماعی-محیط زیستی آن، چالشی بوده که در سال های اخیر در سراسر جهان موردتوجه قرار گرفته است. یکی از گزینه های پردازش پسماند تر، تولید کمپوست از آن ها بوده که دارای پیامدهای مثبت و منفی اقتصادی، محیط زیستی و اجتماعی بوده است. هدف از این مطالعه تأثیرات اجتماعی و محیط زیستی ایستگاه کمپوست پهنه جهاد در منطقه 19 شهرداری تهران و اقدامات اصلاحی جهت تعدیل اثرات منفی آن با استفاده از از ماتریس ارزیابی اثرات سریع به همراه روش بازنمایی اثرات سیمپسون بوده است. به منظور جمع آوری اطلاعات، از ابزار مصاحبه، مطالعه اسنادی و بازدیدهای میدانی بهره گرفته شد. سپس اثرات اجتماعی و محیط زیستی شناسایی شده با روش ماتریس بازنمایی سیمپسون به صورت کیفی و با روش ماتریسی ارزیابی سریع به صورت کمی بررسی شدند. نتایج ارزیابی دسته بندی ها در اجزای فیزیکی-شیمیایی 293-، اجتماعی-فرهنگی 181، بیولوژیکی-اکولوژیکی 24- و اقتصادی و عملیاتی 200+ به دست آمد. در بین دسته بندی تأثیرات ماتریس، مثبت ترین پیامدها، تأثیرات اقتصادی-عملیاتی و منفی ترین و مخرب ترین پیامدها، تأثیرات فیزیکی-شیمیایی بودند. بر اساس ماتریس ارزیابی سریع، امتیاز کلی ایستگاه 298- به دست آمد. بر اساس نتایج ماتریس RIAM و دامنه یابی، تأثیرات منفی ایستگاه بر تأثیرات مثبت آن غالب است. به این معنی که وجود ایستگاه موردمطالعه با شرایط فعلی، دارای تأثیرات مخربی بر محیط زیست و اجتماع محلی بوده است. ایستگاه کمپوست به لحاظ محیط زیستی پایدار نبوده و در نهایت به مشکلات اجتماعی نیز خواهد انجامید. از این رو، ادامه فعالیت ایستگاه موردمطالعه از نظر اجتماعی و محیط-زیستی غیرقابل قبول بوده و در آینده ای نه چندان دور آسیب های محیط زیستی و اجتماعی مخربی در پی خواهد داشت. تغییر فرآیند تولید پسماند به فرایند هوادهی فعال با تعبیه فیلتر برای کاهش بیشتر بوی نامطبوع و انتقال ایستگاه از نقطه کنونی به نقطه ای مناسب و با فاصله از مناطق مسکونی و کشاورزی پیشنهاد می گردد.

فروسیلیسیم در تولید فولاد و چدن به عنوان اصلاح کننده استفاده می شود. از مهم ترین آلاینده های صنایع تولید کننده فروسیلیسیم می توان به ذرات معلق (PM2.5 و PM10) و گرد و غبار، گازهای مونوکسید کربن (CO)، دی اکسید کربن (CO2)، اکسیدهای نیتروژن (NOx) و اکسیدهای گوگرد (SOx) اشاره کرد. هدف از این مطالعه بررسی وضعیت محیط زیستی آلودگی هوای کارخانه فروآلیاژ ایران با بررسی تجهیزات کنترل کننده آلاینده های هوا بوده است. کارخانه فروآلیاژ ایران با ظرفیت تولید 60 هزارتن فروسیلیسیم در استان لرستان واقع بوده و آلاینده های هوا در سال های 1399 و 1400 اندازه گیری شدند. گازها و گرد و غبار خروجی از دودکش به ترتیب با دستگاه های XL 350 و سنجش ذرات پرتابل  Westechو ذرات معلق محیطی با دستگاه Dust Trak 8520  اندازه گیری شدند. سپس تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و Excel انجام شدند. به طوری که بررسی نرمال بودن داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف و مقایسه میانگین داده ها با استانداردهای آلودگی با استفاده از آزمون t تک نمونه صورت گرفت. نتایج نشان دادند که تمامی پارامترهای اندازه گیری شده شامل گازهای خروجی از دودکش و گرد و غبار و ذرات معلق محیطی PM2.5 و PM10 در طی سال های مورد مطالعه 1399 و 1400 طبق استاندارد بوده و هیچ گونه آلودگی هوا در کارخانه وجود نداشته است. داشتن تجهیزات محیط زیستی مناسب از جمله لوله های U شکل برای خنک کردن دود انتقالی حاوی گازها از قسمت کوره به بخش سالن غبارگیر، جداکننده سیکلونی برای غبارگیری و جمع آوری ذرات معلق و فیلترهای کیسه ای در سالن غبارگیر برای جمع آوری ذرات و فیلتر کردن غبار بوده است. همچنین فضای سبز با تشکیل بیش از 60 درصد از فضای کارخانه، نقش بسیار مؤثری در کاهش آلودگی هوای کارخانه داشته است.