علیرضا مدقالچی

دانشنامه ها کتاب یا مجموعه ای از کتاب های مرجع هستند که دانسته هایی در زمینه همه شاخه های دانش، یا شاخه ای ویژه از دانش های تخصصی را دربرمی گیرند و برای دریافت آگاهی اجمالی استفاده می شوند. هدف اصلی از تدوین دانشنامه ها ضبط و انتقال دانش بشری به نسل های حال و آینده است. مبحث های دانشنامه ها به نحوی تدوین می شوند که با صرف کمترین زمان ممکن در اختیار مخاطب قرار گیرد. باتوجه به اینکه دانشنامه های عمومی دربرگیرنده همه شاخه های دانش بشری هستند، معمولاً مشتمل بر مقاله های کوتاه اند، درحالی که دانشنامه های تخصصی مقاله های کوتاه، متوسط و حتی با گستردگی کامل را دربردارند. هدف این مقاله نخست سیر در دانشنامه های بزرگ در جهان و استخراج مدخل «ریاضیات» در آنها و تحلیل درونی برخی از آنها است. در ادامه چندین دانشنامه فاخر ریاضی را بررسی خواهیم کرد. یکی از این دانشنامه ها، دانشنامه بزرگ ریاضی است که بزرگ ترین دانشنامه ریاضیات است که در حال حاضر در دنیا منتشر شده است. در حال حاضر، ترجمه این دانشنامه را شورای علمی متشکل از افراد زبده در پژوهشکده به عهده دارند.

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی الگویی برای آموزش مفهوم حد مبتنی بر ریاضیات واقعیت مدار، همسو با برنامه درسی ملی انجام شده است. روش پژوهش از نوع تکوینی و رویکرد مورد استفاده از نوع آمیخته (کیفی-کمی) با طرح تدوین مدل بود. در بخش کیفی ابتدا با جست و جوی نظام مند ادبیات پژوهشی رویکرد ریاضیات واقعیت مدار و اسناد بالادستی نظام تعلیم وتربیت جمهوری اسلامی ایران، مدل اولیه ای برای آموزش مفهوم حد تدوین شد و طرح درسهای روزانه برای آموزش مفهوم حد براساس چارچوب مورد نظر و برمبنای عناصر پنجگانه برنامه درسی ملی ( تعقل ، ایمان ، علم ، عمل و اخلاق ) در عرصه های چهارگانه ( خدا، خود، خلق و خلقت) و همچنین سطوح یادگیری واقعیت مدار ( بازآفرینی هدایت شده، پدیدارشناسی تعلیمی و خلق پلهای نوظهور) تنظیم شد. یافته های حاصل از تحلیل داده های تکوینی طی برگزاری پنج جلسه کارگاه با دبیران باسابقه به اصلاح و تدوین مدل اولیه و طراحی الگوی نهایی انجامید. اعتباریابی الگوی نهایی طراحی شده از نظر افراد مطلع و از طریق پرسشنامه محقق ساخته صورت گرفت. برای بررسی معنادار بودن میانگین نظری و تجربی به دست آمده از آزمون تی تک نمونه ای استفاده شد. نتایج بخش کمی نشان می دهد که الگوی طراحی شده اعتبار لازم را از نظر افراد مطلع داراست .