میلاد نوریان رامشه

شکل گیری رسانه های اجتماعی بومی در چین به طور عمده تحت تأثیر سیاست های دولتی، توسعه فنّاوری محلی و تغییرات فرهنگی قرار دارد. از اواخر دهه 1990 و اوایل دهه 2000، با گسترش اینترنت در چین، پلتفرم های بومی مانند سینا ویبو و وی چت ظهور کردند. با مسدود شدن شبکه های اجتماعی خارجی مثل فیس بوک و توئیتر، این پلتفرم های بومی توانستند به سرعت رشد کنند و به نیازهای خاص کاربران چینی پاسخ دهند. نمونه هایی مانند وی چت و ویبو که به ترتیب در زمینه های پیام رسانی و میکروبلاگینگ برجسته شده اند، نشان دهنده موفقیت بومی سازی در چین هستند. دولت چین، با اعمال سیاست های سختگیرانه درزمینه امنیت سایبری و مدیریت فضای مجازی، تلاش می کند تا از نفوذ خارجی و تهدیدات سایبری جلوگیری کند. این سیاست ها شامل نظارت بر زیرساخت های کلیدی و حفظ حریم خصوصی شهروندان است و به توسعه فناوری های داخلی با استفاده از فنّاوری های پیشرفته نظیر هوش مصنوعی کمک می کند. این پژوهش تلاش می کند روند حرکت چین به سمت بومی سازی رسانه های اجتماعی را با همه نقاط قوت، نقاط ضعف، چالش ها و فرصت ها تحلیل کند و برای این هدف دو پلتفرم رسانه اجتماعی چینی با کاربری های متفاوت یعنی وی چت و سینا ویبو را بررسی کند. نتایج این پژوهش نشان می دهند، رسانه های اجتماعی بومی در چین با تطبیق دادن پلتفرم ها و محتوا بافرهنگ و قوانین محلی، به یکی از ابزارهای اصلی در زندگی دیجیتال چینی ها تبدیل شده اند. این روند همچنین چالش هایی نظیر نگرانی های امنیتی و حریم خصوصی را به همراه داشته است. در کل، چین با بهره گیری از بومی سازی و سیاست های سختگیرانه، به دنبال حفظ استقلال و امنیت فضای سایبری خود است.

هدف پژوهش حاضر، بررسی فیلم آژانس شیشه ای به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا به جهت نقد گفتمان دولت حاکم در زمان ساخت این فیلم، یعنی دولت سازندگی در سال های دهه هفتاد است. نویسندگان با بهره گیری از تحلیل محتوای کیفی و روش نشانه شناسی، ضمن شناسایی مؤلفه های گفتمان دولت حاکم، زمینه های نقد سیاسی در سینمای دهه هفتاد را واکاوی می کنند. فیلم آژانس شیشه ای نیز با درون مایه های قدرتمند سیاسی یکی از فیلم های شاخص در این زمینه در سال های دهه هفتاد محسوب می شود. این پژوهش نشان می دهد نقد گفتمان سیاسی در فیلم حاتمی کیا با زبانی صریح علیه سیاست های کشور در سال های پس از جنگ صورت گرفته و زمینه تضادها و قطب بندی های سیاسی و اجتماعی در کشور مورد کندوکاو قرار می گیرد. در این تحقیق، ضمن توجه به چارچوب مفهومی تحلیل گفتمان و تحلیل گفتمان انتقادی و بهره گیری از تحلیل محتوای کیفی، برای تحلیل داده ها از روش نشانه شناسی ساختارگرا استفاده شده است.

حوزه ی پژوهشی این تحقیق پیرامون این مسأله است که تغییر دولت ها در حاکمیت و به تبع آن تغییر گفتمان های سیاسی، چه تأثیری بر روی آثار سینمایی ژانر دفاع مقدس گذاشته است؟ از آغاز جنگ تحمیلی تا زمان حال، دولت های گوناگون با دیدگاه های متفاوت و بعضاً متضادی بر سر کار آمده اند که هر کدام از آن ها منادی گفتمان خاص و منحصر به فردی بوده اند. گفتمان هایی که هر کدام نقطه نظرات خاص خود را نسبت به مسائل سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی داشته اند. به نظر می رسد تنوع این دیدگاه ها و رویکرد متفاوت دولت ها به این مسائل، تأثیر مستقیمی بر دیدگاه آنان نسبت به مسأله ی جنگ داشته است که این موضوع در آثار سینمایی دفاع مقدس در هر دوره تبلور داشته است. ابراهیم حاتمی کیا به عنوان یکی از فیلمسازان ژانر دفاع مقدس، از آغاز جنگ تا زمان حال به بررسی ابعاد گوناگون جنگ در آثار خود پرداخته است و به دنبال نسبت حاکمیت و دولت مستقر با پدیده ی جنگ و دفاع مقدس است. در این پژوهش در صددیم بفهمیم که سیاست چه تأثیری در آثار سینمای دفاع مقدس داشته است و فیلم های این حوزه تا چه اندازه از شرایط خاص زمانی هر دوره سیاسی تأثیر پذیرفته اند. چارچوب نظری این پژوهش تحلیل گفتمان انتقادی است و برای تحلیل داده ها از روش رمزگان تلویزیونی فیسک استفاده شده است.