محمد شایسته

با وجود همسایگی جغرافیایی و حجم جالب توجه تبادلات تجاری سالانه (بیش از 13 میلیارد دلار)، بنگاه های ایرانی در ورود به بازار عراق با چالش هایی پایدار مواجه هستند که ریشه در موانع نامرئی فرهنگی، نه موانع لجستیکی یا گمرکی، دارند. این پژوهش کیفی با هدف شناسایی، تحلیل و دسته بندی چالش های فرهنگی در روابط تجاری ایران و عراق طراحی شده است. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با 15 صادرکننده ایرانی فعال در عراق جمع آوری شدند که در بخش های مختلف (مواد غذایی، مصالح ساختمانی، ماشین آلات صنعتی) و مناطق متنوع (جنوب عراق، بغداد و کردستان عراق) فعالیت داشتند. تحلیل داده ها با روش تحلیل تم و در چارچوب نظری تلفیقی از ابعاد فرهنگی هافستد، مدل هفت بُعدی ترومپناارس و هوش فرهنگی انجام شد. یافته ها ساختاری چندلایه ای از موانع فرهنگی را آشکار کرد که در هشت تم فراگیر سازمان یافته اند: (1) تفاوت های ارزشی مبتنی بر هویت (قوم، مذهب، حافظه تاریخی)، (2) سبک های ارتباطی و زبانی، (3) تفاوت در مفاهیم زمان و تعهد، (4) ساختارهای سلسله مراتبی و جمعی تصمیم گیری، (5) اخلاق هنجاری کسب وکار (مانند مهمان نوازی به عنوان التزام، اولویت قول شفاهی بر قرارداد کتبی)، (6) راهبردهای تطبیق پذیری، (7) سایه تنش های سیاسی-تاریخی و (8) نابرابری فرهنگی در قدرت مذاکره. یافته کلیدی این است که طرف های عراقی معمولاً آشنایی فرهنگی بیشتری با ایران دارند، در حالی که صادرکنندگان ایرانی به دلیل ناآشنایی با عرف های محلی، در موقعیتی ضعیف تر قرار می گیرند. این پژوهش نشان می دهد هوش فرهنگی نه یک مزیت رقابتی، بلکه یک ضرورت بقا برای ورود پایدار به بازار عراق است. 

      انسان بعنوان کاملترین پدیده الهی، تابع ارزشها و باورهایی است که شیوه های رفتاری صحیح و منطقی و برخوردهای اصولی می تواند تأثیر بسزائی در ایجاد روحیه و ارتقاء آن داشته باشد . چنانچه مدیران، مسئولین و فرماندهانی که با نیروی انسانی سرو کار دارند رفتار صحیح و اصولی را در محیط کار بکار گیرد، بطور یقین، روحیه و انگیزه زیر مجموعه را تحت تأثیر قرار داده و کارائی و اثر بخشی و در نهایت بهره وری سازمانی را بنحو چشمگیری بالا می برد .بنابراین شیوه های رفتاری مناسب، بکارگیری مدیریت اقتضائی، توجه به شخصیت کارکنان و صدها نوع رفتار دیگر می تواند بعنوان مهمترین عوامل تأثیرگذار در روحیه مورد بررسی قرار گیرد .