احسان الله خدیوی

بررسی پژوهش های انجام شده در حوزه تاریخ تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نشان دهنده نقش برجسته اندیشه ها و گرایش های عدالت خواهانه در نگارش اصول اقتصادمحور قانون اساسی می باشد. با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، یکی از ضروری ترین امور، تعیین اصول نظام سیاسی، چارچوب های حاکم بر آن و ساختارهای اساسی نظام جدید اعم از اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بود. بر این اساس، امام خمینی، دولت موقت را مأمور تشکیل مجلس مؤسسان و زمینه سازی برای تدوین قانون اساسی نمود. پس از تهیه پیش نویس قانون اساسی، مردم، احزاب و گروه های سیاسی از طریق صدور بیانیه و هم چنین تهیه جزوه و نامه نگاری به نقد گسترده آن دست زدند. نشریه اُمت نیز بر مبنای اشتراکاتی که با گروه های اسلام گرا حاکم به ویژه در دوران پیش از پیروزی انقلاب اسلامی داشت، به تثبیت گفتمان غالب اسلامی و قوام یافتن خطوط عمده نظام اقتصادی ایران بر پایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی و نیز روشن شدن وضعیت مالکیت در اصول اقتصادی قانون اساسی جدید، یاری رساند. هدف این مقاله کمک به شناخت گفتمان نشریه اُمت و میزان اثرگذاری نشریه اُمت؛ارگان جنبش مسلمانان مبارز بر روند تدوین و به ویژه تصویب اصول اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی می باشد. روش تحقیق در این مقاله، بهره گیری از روش تحلیل گفتمان و ابزار گردآوری داده ها، کتابخانه ای است.. کلیدواژه ها: قانون اساسی، اصول اقتصادی، مالکیت، جنبش مسلمانان مبارز، نشریه اُمت.

مطبوعات از ارکان مهم تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در سده های نوزدهم و بیستم میلادی می باشند. مطبوعات از میانه دوره قاجاریه، به عنوان بزرگ ترین رسانه موجود فراگیری شان را گسترش دادند و صدای خود را از استانبول، برلین، باکو، قاهره، کلکته و بغداد به گوش مردم ایران رساندند. در درون کشور نیز تهران، تبریز، اصفهان، شیراز، مشهد، و دیگر شهرها هم در این عرصه، نام و نشانی برای خود جستجو کردند. مطبوعاتِ این دوره منعکس کننده حوادث، تحولات سیاسی، اجتماعی و فضای فکری جامعه آن دوران بودند. دوره ای که ایران شاهد انقلابی بزرگ (مشروطیت) و دنیا شاهد جنگی بزرگ (جنگ جهانی اول) بودند. در این میان، «روزنامه کاوه» به واسطه حضور روشنفکران مؤثر آن دوران در تحریریه روزنامه از روزنامه های مطرح آن دوره به شمار می آید. این مقاله گزارشی است از مواجهه نویسندگان کاوه با تحرکات ناسیونالیستی که در طول جنگ جهانی اول در ترکیه عثمانی در حال بروز و ظهور بود.