محمد هیزجی

در دنیای پویای امروز، صنعت گردشگری برای حفظ رقابت پذیری با چالش های بی شماری روبه رو است. در این میان، هوشمندی رقابتی، به عنوان ابزاری کارآمد، نقشی مهم در ارتقای جایگاه این صنعت ایفا می کند. این پژوهش با هدف توضیح اهمیت و شناسایی هم راستایی و تأثیر بین «راهبرد های کسب وکار مایلز و اسنو» (پیشروها، تحلیلگران، مدافعان و واکنشگران) و «هوشمندی رقابتی» (بازاری، رقبا، اجتماعی راهبردی و فنّاورانه) طراحی شده است. پژوهش به لحاظ هدف کاربردی، از نظر نوع گردآوری داده ها توصیفی است و از شاخه همبستگی و روش تحلیل داده ها به صورت کمّی استفاده می کند. جامعه آماری دربردارنده ۴۴ هتل و مهمان سرا در استان قم است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش رگرسیون پوآسون چندمتغیره استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که هوشمندی رقابتی هتل یا مهمان سرا تأثیر مستقیم و مثبتی در نوع راهبرد آن ها دارد. درواقع هتل ها یا مهمان سراها باید به توسعه و بهبود هوشمندی رقابتی خود توجه کنند، اما بر اساس راهبرد اتخاذی خود باید سرمایه گذاری در یکی از ابعاد هوشمندی رقابتی داشته باشند. آن هایی که هوشمندی بازار زیادی دارند، راهبرد واکنشی برایشان مناسب است و مراکزی که هوشمندی فنّاورانه زیادی داشته باشند، راهبرد تهاجمی مناسب آن ها تشخیص داده شده است. اما هتل ها و مهمان سراهایی که هوشمندی رقبا و هوشمندی اجتماعی راهبردی زیادی دارند، بهتر است راهبرد تدافعی را انتخاب کنند.

رقابت فزاینده دنیای کسب وکار، شرکت ها را وادار کرده برای کسب مزیت رقابتی به تحولات محیطی، نوآوری و ابعاد آن در کسب وکار یا سازمان توجه ویژه ای داشته باشند. هوشمندی رقابتی با کشف سریع تر فرصت های جدید، زیربنای فرآیندهای نوآورانه را ایجاد می کند؛ اما فقدان تفکر راهبردی در بین سازمان ها باعث نبود کارایی و اثربخشی این ابزار، جهت رسیدن به نوآوری سازمانی شده است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی نقش میانجی تفکر راهبردی سطح سازمان بر تأثیر هوشمندی رقابتی بر نوآوری سازمانی است. روش تحقیق کمی و ماهیت آن توصیفی و از شاخه همبستگی است. جهت جمع آوری داده های مربوط به متغیرها از پرسشنامه ای استفاده شد که برای اولین بار در ایران نوآوری سازمانی را بر اساس مولفه های پیشنهادی، سازمان همکاری توسعه اقتصادی (OECD) مورد سنجش قرار داده است. بدین منظور، نمونه ای به حجم 100 آزمودنی از بین مدیران نمایندگی های شرکت های بیمه ای استان قم با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. نتایج اجرای همبستگی پیرسون نشان داد که تمام مؤلفه های هوشمندی رقابتی و نوآوری سازمانی و همچنین تفکر راهبردی به صورت دو به دو با هم همبستگی دارند. با اجرای الگوی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS - SEM) برای آزمون فرضیه ها، مشخص شد که الگوی پیشنهادی دارای برازش خوبی است و نوآوری سازمانی از طریق هوشمندی رقابتی و تفکر راهبردی سطح سازمانی، تبیین شده که تفکر راهبردی به عنوان میانجی به میزان 66 درصد مؤثر بوده است.