یونس اکبری

سرطان ازجمله بیماری هایی است که همواره با پدیده اَنگ اجتماعی همراه بوده و فرد بیمار، علاوه بر رنج جسمانی، با قضاوت های اجتماعی نیز مواجه می شود. هدف این پژوهش، واکاوی درک و تجربه بیماران مبتلابه سرطان از قضاوت ها و برچسب هایی است که به صورت اجتماعی بر آنان وارد می شود. رویکرد پژوهش، کیفی و با استفاده از راهبرد داده بنیاد هدایت شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مشارکت کنندگان شامل ۱۳ نفر (۴ مرد و ۹ زن) مبتلابه سرطان بودند. مصاحبه ها پس از پیاده سازی، با استفاده از نرم افزار MAXQDA کدگذاری و مقولات و مفاهیم اصلی استخراج و تحلیل شد. یافته ها نشان داد که نگرش منفی، ترس و تصور گناه از فرایند ابتلا، موجب پنهان کاری، انکار و انزوای بیماران شده و سلامت روانی آنان را تهدید می کند. عوامل زمینه ای مانند شدت و تکرار اَنگ در محیط های مختلف، نقشی اساسی در تداوم این نگرش ها دارند. حمایت خانواده و رفتار مثبت کادر درمان می تواند تا حد زیادی آثار منفی را کاهش دهد، درحالی که تبعیض و رفتارهای منفی، حس بی ارزشی و اضطراب بیماران را تشدید می کند. تغییر در باورهای فرهنگی و آموزشی، مشارکت فعال بیماران در آگاه سازی جامعه و اصلاح سیاست های نهادهای درمانی، از مهم ترین راهکارهای کاهش اَنگ و تبعیض هستند. درنتیجه، ایجاد فضای حمایتگر و پذیرش اجتماعی می تواند کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد، همدلی را در جامعه گسترش دهد و رویکردی انسانی تر در برخورد با بیماران سرطانی فراهم سازد.

تتناول هذه المقالهُ فحصًا مقارنًا لأفکار ابن خلدون وبییر بوردیو، وهما مفکّران بارزان فی مجال علم الاجتماع، حیث یهدف إلى إجراء مقارنه تحلیلیه بین أفکار ابن خلدون، کمفکّر تقلیدی بارز، وبییر بوردیو، کأحد أبرز المنظرین فی علم الاجتماع الحدیث. ویرکّز على مفاهیم الهابیتوس، الملکه، الذوق الجمالی، والحاجات الفاخره إضافهً إلى أسلوب ومنطق الکتابه، للکشف عن أوجه التشابه والاختلاف فی أسسهما المعرفیه والفلسفی، اعتمدت الدراسه على المنهج الوثائقی والتحلیل المقارن، من خلال مراجعه شامله للمصادر العربیه والفارسیه والإنجلیزیه ذات الصله. تمّ تحلیل النصوص الأصلیه والدراسات الثانویه بدقه، مع مراعاه السیاق التاریخی والثقافی الذی أنتجت فیه هذه الأفکار. وأخیرا أظهرت النتائج أنّ کلا المفکرین استخدما أسلوبًا یقوم على المنطق التکراری والجمل الطویله فی تفسیر الظواهر الاجتماعیه. کما تبیّن أن مفهوم «الهابیتوس» عند بوردیو یقارب «الملکه» عند ابن خلدون من حیث تفسیر تأثیر الظروف الاجتماعیه والطبیعیه فی تشکیل السلوک الإنسانی. کذلک، یشیر کلاهما إلى أنّ الحاجات الفاخره والذوق الجمالی لا یظهران إلا بعد تلبیه الحاجات الضروریه والأساسیه، رغم التباین الجوهری بین العقلانیه الحدیثه عند بوردیو والرؤیه ما قبل الحدیثه عند ابن خلدون، فإن هناک قواسم مشترکه بارزه بینهما تسمح بفهم أعمق للظواهر الاجتماعیه. یساهم هذا التقارب فی تعزیز الدراسات النظریه ویساعد على تطویر مقاربات متعدده لفهم تحولات المجتمعات البشریه.

سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از مفاهیم محوری در علوم اجتماعی و جغرافیای انسانی، نقش تعیین کننده ای در فرایند توسعه و پویایی جوامع محلی ایفا می کند. این مفهوم بر ظرفیت روابط اجتماعی، شبکه های تعاملی و هنجارهای مشترک برای تسهیل کنش جمعی و دستیابی به اهداف مشترک تأکید دارد و در بستر نگرش ها، ارزش ها و رفتارهای اجتماعی افراد شکل می گیرد. از منظر فضایی، توزیع و کیفیت سرمایه اجتماعی می تواند در نواحی مختلف یک شهرستان الگوهای متفاوتی داشته باشد و بر میزان انسجام اجتماعی و کارآمدی کنش جمعی اثر بگذارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل رابطه میان نگرش های اجتماعی ساکنان و سطح سرمایه اجتماعی در دهستان های شهرستان کنگاور انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کمی و به روش پیمایشی صورت گرفت. جامعه آماری شامل ساکنان دهستان های شهرستان کنگاور بوده و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران ۴۹۲ نفر تعیین شد. نمونه گیری به شیوه خوشه ای انجام گرفت و داده ها از طریق پرسش نامه محقق ساخته گردآوری و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که الگوی نگرش اجتماعی در دهستان ها از همگنی برخوردار نیست. در دهستان های قزوینه و فش، غلبه نگرش های فردمحور و مبتنی بر منفعت شخصی مشاهده شد که با مرحله دوم نظریه رشد اخلاقی کلبرگ همخوانی دارد و بیانگر سطح پایین سرمایه اجتماعی است. در مقابل، در دهستان های کارخانه، کرماجان و دهلر، نگرش غالب جامعه محور بوده و با مرحله سوم نظریه کلبرگ انطباق دارد، مرحله ای که در آن اولویت با منافع جمعی و پذیرش انتظارات اجتماعی است. در این نواحی، سرمایه اجتماعی در سطح متوسط ارزیابی می شود و مطابق دیدگاه پاتنام، عناصر اعتماد اجتماعی، شبکه های ارتباطی و هنجارهای مشترک تا حدی نهادینه شده اند. براین اساس، ارتقای سرمایه اجتماعی مستلزم تقویت حس تعلق مکانی، مسئولیت پذیری جمعی و گسترش مشارکت فعال در عرصه های محلی است.