جواد مقدسی

هدف پژوهش: هدف این پژوهش طراحی یک مدل جامع پویایی شناسی سیستم برای تحلیل و ارتقای عملکرد دانشگاه های نظامی جمهوری اسلامی ایران بوده است؛ مدلی که توانسته علاوه بر ابعاد متداول آموزش عالی، الزامات خاص مأموریتی و تربیتی این دانشگاه ها را نیز دربرگیرد. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد ترکیبی و به شیوه کاربردی–توسعه ای انجام شده است. جامعه آماری شامل پژوهش های داخلی از سال 1380 تا 1403 بوده و نمونه آماری مشتمل بر ۲۴ مطالعه انتخاب شده به روش هدفمند بوده است. گردآوری داده ها با چک لیست ساختاریافته صورت گرفته و تحلیل اطلاعات با نرم افزارهای CMA و Vensim DSS انجام شده است. همچنین از روش های آماری فراتحلیل (محاسبه اندازه اثر کوهن و آزمون Z) و مدل سازی علی–معلولی استفاده شده است. یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان داده است که مدیریت دانش، پژوهش و مالی، مهم ترین مؤلفه های مؤثر در بهبود عملکرد دانشگاه های نظامی هستند. در مجموع ۲۹ حلقه علی–معلولی (۱۸ حلقه تقویتی و ۱۱ حلقه بازدارنده) شناسایی شده است که روابط پیچیده میان متغیرهای عملکردی را تبیین می کند. زیرسیستم های تربیتی و دانش آموختگان نیز به عنوان ویژگی های متمایزکننده دانشگاه های نظامی نسبت به دانشگاه های غیرنظامی، برای نخستین بار در قالب ساختارهای پویایی جداگانه مدل سازی شده اند. نتیجه گیری: تحلیل نتایج نشان داده است که ارتقای عملکرد دانشگاه های نظامی مستلزم توسعه هم زمان ظرفیت های دانشی، پژوهشی و مالی و کنترل مؤثر موانع سیستمی همچون فشار کاری، بروکراسی مالی و فرسودگی مأموریتی است. مدل پویایی شناسی طراحی شده بر اهمیت تداوم تربیت ارزشی، ارتقای انگیزش حرفه ای دانش آموختگان و لزوم استقرار نظام های مدیریت دانش پیشرفته و رصد مستمر عملکرد تأکید داشته است.

این پژوهش با هدف گذار از سنجش ایستا به مدیریت پویای عملکرد در دانشگاه های افسری آجا، دانشگاه افسری امام علی(ع) را با بهره گیری از رویکرد پویایی شناسی سیستم ها مدل سازی کرده است. چهار بعد تربیتی، آموزشی، پژوهشی و اعتباری به عنوان زیرسیستم های به هم پیوسته شناسایی و حلقه های علّی و مدل حالت–جریان آن ها در محیط ونسیم تدوین شد. داده های سال های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ برای شبیه سازی رفتار واقعی سیستم به کار گرفته شد و مدل با دو آزمون استاندارد «بازتولید رفتار تاریخی» و «شرایط حدی» اعتبارسنجی شد. نتایج کمی نشان داد میزان انطباق رفتار مدل با شاخص های مرجع در ابعاد آموزشی ۶۴٪، تربیتی ۵۹٪, اعتباری ۵۰٪ و پژوهشی ۴۵٪ است که نشان دهنده بازنمایی قابل قبول ساختار واقعی دانشگاه است. تحلیل شبیه سازی سناریوها بیان می کند که مداخلات آموزش محور موجب افزایش پایدار عملکرد تحصیلی، مداخلات پژوهش محور سبب تثبیت تولیدات علمی و نوآوری و مداخلات تربیتی منجر به ارتقای هویت ارزشی، مشارکت و خودباوری دانشجویان می شود. بر اساس این یافته ها، اتخاذ بسته های سیاستی ترکیبی، استقرار سامانه یکپارچه مدیریت عملکرد، همسوسازی ورودی ها و ظرفیت ها و ایجاد چرخه بازخورد منظم میان دانشگاه و یگان های به کارگیرنده می تواند مسیر مؤثری برای ارتقای پایدار عملکرد دانشگاه های افسری فراهم سازد.

توسعه کارکنان به شناسایی و نیازسنجی ابعاد و مؤلفه ها خلاصه نمی شود بلکه روش های توسعه نیز در موفقیت این برنامه ها بسیار حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی روشهای توسعه کارکنان در نظام آموزش عالی انجام شد.این پژوهش ازنوع توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری شامل کارکنان منطقه 8 دانشگاه آزاد اسلامی در سال 1395 (3812 N=) و حجم نمونه 203 نفر براساس فرمول کوکران تعیین گردید که به شیوه نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته با ضریب آلفای کرنباخ 96/0 استفاده شد. داده ها پس از گردآوری با روش "تحلیل عاملی اکتشافی" تحلیل گردید. یافته ها نشان داد پنج روش درتوسعه کارکنان موثر بوده و شامل: درون دانشگاهی، برون دانشگاهی، رسمی، غیررسمی و روش گروهی می باشد و در مجموع 625/67 از کل واریانس داده ها را تبیین می نمود. بیشترین قدرت تبیین مربوط به روش غیررسمی(02/18) و کمترین آن مربوط به روش رسمی(92/10) بود. به نظر می-رسد مدیران ارشد دانشگاه آزاد اسلامی لازم است به منظور توسعه کارکنان از روشهای مختلف استفاده نمایند.

امروزه وجود برنامه و برنامه ریزی در بخش های مختلف از جمله بخش آموزش برای پیشرفت و توسعه کشور امری ضروری است؛ زیرا فقط با تدوین و اجرای برنامه های خردمندانه می توان بر نابسامانی ها پایان داد و وضع زندگی مادی و معنوی خویش را بهبود بخشید. برنامه های توسعه فرصتی را برای رهبران و مدیران بخش های مخلف فراهم می کند تا آنها افق دور را نگاه کنند و بر اساس آن، بینش هاو رهنمودهای جدید را در تدوین اهداف و برنامه ها لحاظ کرده و نقشه ای را برای آینده فراهم کنند. کشور ما با داشتن نیم قرن تجربه برنامه ریزی روزمره پرسابقه ترین کشورها در زمینه برنامه ریزی است و در حال حاضر در کنار برنامه های پنج ساله توسعه، چشم انداز بیست ساله کشور نیز ترسیم شده، به طوری که برنامه چهارم توسعه که از سال 1384 اجرایی شد مبتنی بر اهداف سند چشم انداز بیست ساله است. در این مقاله سیاست گذاری و برنامه ریزی آموزشی در برنامه های توسعه قبل و بعد از انقلاب با تأکید بر برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مورد بررسی قرار می گیرد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه سطح دانش، نگرش و مهارت دانشجویان سال آخر دوره کارشناسی ارشد مدیریت فناوری اطلاعات بهره مند از آموزش مجازی و سنتی در دانشگاه آزاد اسلامی، انجام شده است. این پژوهش از لحاظ ماهیت و هدف از نوع تحقیق کاربردی و از لحاظ روش تحقیق، از نوع توصیفی- پیمایشی می باشد و جامعه آماری 101 نفری آن شامل 63 نفر دانشجوی نظام آموزش مجازی (درحال تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی) و 38 نفر دانشجوی نظام آموزش سنتی (در حال تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات) می باشند که به دلیل محدود بودن جامعه آماری عمل نمونه گیری انجام نشده است. به منظور گردآوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. ضریب پایایی پرسشنامه 0.91 برآورد شده است. داده های آماری با استفاده از آزمون t و «من ویتنی» مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که بین سطح دانش، نگرش و مهارت دانشجویان بهره مند از آموزش مجازی و سنتی در دانشگاه آزاد اسلامی تفاوت معنی داری وجود ندارد.