زینب جمالی

پژوهش حاضر با هدف تبیین مدل مفهومی ایثار بر اساس منابع اسلامی صورت گرفته است. برای تحقق این هدف ابتدا واژه های مرتبط با «ایثار» در کلام عربی احصا و سپس نمونه گیری در منابع اسلامی صورت گرفت و بر اساس اصل اشباع به 5198 عبارت منتهی شد. داده ها در سه مرحله غربال شد. در مرحله ی اول داده های تکراری، در مرحله ی دوم داده های منابع ضعیف و در مرحله ی سوم داده هایی نامرتبط با معنای موضوع پژوهش حذف شده و نتیجه به 53 داده رسید. برای پردازش داده ها از روش کیفی و رویکرد تحلیل مضمون استفاده شد. ابتدا در مرحله ی کدگذاری داده ها به 67 کد معنادار افزایش یافت و سپس در مرحله ی شناسایی مضامین به 3 مضمون سازمان دهنده و 13 مضمون پایه منتهی شد. یافته ی پژوهش، مضمون فراگیر «ایثار» با مضمون سازمان دهنده ی «فاعل ایثار» (ایثارگر) شامل مضامین پایه اختیار، کرامت، ایمان ایثارگر، زهد، تهذیب، نیت رضای خداوند، نیازمندی ایثارگر و مضمون سازمان دهنده ی «مخاطب ایثار» شامل مضامین پایه ی ایمان مخاطب، تحت ذمه مسلمین، نیازمندی مخاطب و مضمون سازمان دهنده ی «موضوع ایثار» شامل مضامین پایه پایه دنیوی، مملوک ایثارگر، اکثر دارای ایثارگر بود.