فرزانه پارسا

هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه های چارچوب خدمات اطلاعات سلامت براساس مرور نظام مند متون و تحلیل عاملی تأییدی مؤلفه ها از نظر کتابداران کتابخانه های عمومی ایران است. روش: رویکرد پژوهش ترکیبی اکتشافی و شامل دو مرحله مرور نظام مند متون و تحلیل عاملی تأییدی است. در مرحله نخست برای اکتشاف مؤلفه ها با استفاده از چارچوب پریزما، پایگاه های اطلاعاتی و استنادی به صورت نظام مند برای یافتن منابع مرتبط با «خدمات اطلاعات سلامت» جست وجو شدند. نتایج طی مراحل مختلف پالایش داده ها بررسی و در نهایت ۶۱ سند مرتبط شناسایی شد. داده ها به صورت موضوعی توسط تیم پژوهش تحلیل شدند. بر اساس مضامین استخراج شده، پرسشنامه ای طراحی شد و توسط ۳۰۰ کتابدار عمومی ایرانی تکمیل شد. داده های حاصل با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها: مرور نظام مند متون نشان داد خدمات اطلاعات سلامت در کتابخانه های عمومی تنوع بالایی دارند و سه کارکرد و 19 خدمت شناسایی شدند. تحلیل عاملی تأییدی سه دسته اصلی خدمات اطلاعات سلامت استخراج شده شامل کارکردهای اطلاع رسانی (8 خدمت)، آموزشی (8 خدمت) و اجتماعی (12 خدمت) مرتبط با سلامت در کتابخانه های عمومی را تأیید کرد. نتیجه گیری: مرور نظام مند متون گسترده وسیعی از خدمات اطلاعات سلامت را در کتابخانه های عمومی دنیا شناسایی کرد. تحلیل عاملی تأییدی نیز نشان داد کتابخانه های عمومی ایران ظرفیت و تمایل بالایی برای ایفای نقش در ارتقای سلامت جامعه دارند و چارچوب پیشنهادی می تواند راهنمای توسعه این خدمات باشد.

هدف: پرداختن به موضوع اقتصاد، کارآفرینی، کسب وکارهای کوچک و فراهم آوری اطلاعات تجاری برای شرکت های خصوصی و دولتی ازسوی کتابخانه های عمومی در دنیا سابقه ای طولانی دارد. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی انواع خدمات، برنامه ها و فعالیت های اقتصادی و تجاری کتابخانه های عمومی در متون این حوزه انجام شده است. روش: روش این پژوهش مرور نظام مند متون است و از چهارچوب مطالعه نظام مند کیچن هام و چارترز برای انجام آن استفاده شد. با مشخص شدن پایگاه های اطلاعاتی و عبارات پرس وجو، جست وجوها انجام شد و در نهایت با پالایش منابع و همچنین اعمال معیارهای ورود و خروج به پژوهش، 37 منبع به زبان انگلیسی و 6 منبع به زبان فارسی وارد مرور نظام مند شدند. ابزار پژوهش از نوع سیاهه وارسی بود. اطلاعات به دست آمده با تلخیص مطالب در قالب جدول ارائه شده است. یافته ها: فعالیت های کتابخانه های عمومی در راستای توسعه اقتصادی جامعه در چهار مؤلفه اطلاع رسانی، آموزشی، اجتماعی، و توسعه فضا و تجهیزات دسته بندی شد. مؤلفه اطلاع رسانی دارای دو بُعد منابع و پایگاه های اطلاعاتی و خدمات مرجع است. بُعد منابع و پایگاه های اطلاعاتی به نیازسنجی منابع، ارائه خدمات اطلاع رسانی اقتصادی، توسعه مجموعه اقتصادی، گردآوری منابع شغلی، رزومه نویسی و مصاحبه شغلی، بازاریابی مجموعه اقتصادی، ایجاد بانک های اطلاعاتی مشاغل، تأمین دسترسی به پایگاه های قوانین تجاری، و ایجاد و تکمیل وب سایت اقتصادی اشاره دارد. در بُعد خدمات مرجع، خدماتی همچون خدمات مرجع عمومی و مشاوره مرجع، خدمات مرجع تجاری و تحقیقاتی، تحویل سند، پاسخ به سؤالات تجاری از راه دور، ارائه راهنماهای موضوعی و کمک به جست وجو ارائه می شود. مؤلفه آموزشی شامل توسعه سواد مالی و کارآفرینی، مهارت های ویژه مشاغل و کسب وکارها، توسعه سواد دیجیتال و فناوری، توسعه مهارت های دانش آموزان و بزرگ سالان کم سواد، آموزش سواد اطلاعاتی تجاری، کمک به شغل یابی، مشاوره های اقتصادی و تجاری، و آموزش مربی است. مؤلفه اجتماعی به توسعه اجتماعی-اقتصادی جامعه، ایجاد مشارکت های اجتماعی، شبکه سازی، برگزاری رویدادهای تجاری، همکاری سازمانی و جلسات ملاقات با مشاوران می پردازد. در نهایت، مؤلفه توسعه فضا و تجهیزات هم شامل ایجاد ساختکده ها و فضاهای نوآوری، تمهید فضاهای فیزیکی، ایجاد فضاهای مرجع، کتابخانه های تجاری مستقل، و توسعه تجهیزات است. اصالت/ارزش: این پژوهش مروری جامع و نظام مند بر انواع خدمات، برنامه ها و فعالیت هایی است که کتابخانه های عمومی برای حمایت از توسعه اقتصادی جامعه ارائه می کنند. یافته ها نشان می دهد که کتابخانه های عمومی در حال ایجاد کارکرد جدیدی با عنوان کارکرد اقتصادی برای خود هستند که نقشی چندوجهی دارد و جنبه های مختلفی از جمله اطلاع رسانی، آموزش، مسائل اجتماعی و توسعه فضا و تجهیزات را پوشش می دهد. کتابخانه های عمومی در پاسخ به مشکلات اقتصادی جامعه برنامه ها و خدمات متنوعی را برای کسب وکارها، صاحبان مشاغل، کارآفرینان و حتی کاربران عادی طراحی و ارائه می کنند. این مطالعه به دانش موجود در مورد تأثیر اقتصادی کتابخانه های عمومی کمک می کند و جهت گیری هایی را برای اقدام کتابخانه های عمومی در آینده پیشنهاد می کند.