نویسندگان: سید رضا شیرازی
حوزه‌های تخصصی:
شماره صفحات: ۳۳ - ۶۰
دریافت مقاله   تعداد دانلود  :  ۴

چکیده

Using bibliometric techniques, this study maps three decades of scholarship on pilgrimage and religious tourism in Iran. A systematic search of the Noormags, ISC, and GANJ databases yielded 696 scholarly outputs—454 journal articles and 242 theses—which were screened through explicit inclusion / exclusion criteria and analyzed quantitatively. Results reveal an exponential rise in publications from the mid-2000s, with pronounced surges in 2012 and 2015 that coincide with national pilgrimage-development programs and the launch of academic degrees in religious tourism. Bradford’s analysis identified ten core journals—led by Miqat-e Hajj, Farhang-e Razavi, and Hajj and Ziarah Research Journal—that together account for nearly one-quarter of all articles. Among 817 contributing authors, only seven have published more than five papers, reflecting a highly fragmented author landscape dominated by geography and sociology scholars. Co-authorship networks are weak and largely confined to supervisor–student collaborations. Geographically, Tehran Province (38 %) and Khorasan-e Razavi (24 %) are the principal knowledge hubs, underscoring the research pull of major pilgrimage cities and flagship universities. Disciplinary profiling shows that over 90 % of studies cluster in five fields—geographical sciences, management, Islamic theology, social sciences, and communication studies. Despite this concentration, the absence of a comprehensive scientific map and the scarcity of inter-institutional partnerships highlight the need for integrated citation databases and stronger collaborative frameworks to advance interdisciplinary research on pilgrimage in Iran.

مرور کتاب سنجی بر پژوهش های زیارت و گردشگری مذهبی در ایران

این مطالعه با استفاده از تکنیک های کتاب سنجی، سه دهه پژوهش در زمینه زیارت و گردشگری مذهبی در ایران را ترسیم می کند. جست وجوی سیستماتیک پایگاه های داده نورمگز، ISC و گنج منجر به 696 خروجی علمی - 454 مقاله مجله و 242 پایان نامه - شد که از طریق معیارهای ورود/خروج صریح غربال گری و به صورت کمی تجزیه و تحلیل شدند. نتایج، افزایش تصاعدی انتشارات از اواسط دهه 2000 را نشان می دهد، که با افزایش قابل توجه در سال های 2012 و 2015 هم زمان با برنامه های ملی توسعه زیارت و راه اندازی مدارک دانشگاهی در گردشگری مذهبی همراه بوده است. تجزیه و تحلیل برادفورد، ده مجله اصلی - به رهبری میقات حج ، فرهنگ رضوی و مجله تحقیقاتی حج و زیارت - را شناسایی کرد که در مجموع تقریباً یک چهارم از کل مقالات را تشکیل می دهند. در میان 817 نویسنده مشارکت کننده، تنها هفت نفر بیش از پنج مقاله منتشر کرده اند که نشان دهنده یک چشم انداز بسیار پراکنده از نویسندگان است که تحت سلطه محققان جغرافیا و جامعه شناسی قرار دارد. شبکه های هم نویسندگی ضعیف هستند و عمدتاً به همکاری های استاد راهنما و دانشجو محدود می شوند. از نظر جغرافیایی، استان تهران (۳۸٪) و خراسان رضوی (۲۴٪) قطب های اصلی دانش هستند که بر جذابیت پژوهشی شهرهای بزرگ زیارتی و دانشگاه های شاخص تأکید می کند. بررسی رشته ها نشان می دهد که بیش از ۹۰٪ مطالعات در پنج حوزه علوم جغرافیایی، مدیریت، الهیات اسلامی، علوم اجتماعی و مطالعات ارتباطات متمرکز شده اند. با وجود این تمرکز، فقدان یک نقشه علمی جامع و کمبود مشارکت های بین نهادی، نیاز به پایگاه های داده استنادی یکپارچه و چارچوب های مشارکتی قوی تر برای پیشبرد تحقیقات میان رشته ای در مورد زیارت در ایران را برجسته می کند.

تبلیغات