راهبردهای غنی سازی برنامه درسی اجراشده آموزش زبان عربی در دوره دوم متوسطه (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی راهبردهای غنی سازی برنامه درسی اجراشده آموزش زبان عربی در دوره دوم متوسطه و شناسایی الزامات و بسترهای مؤثر در این فرآیند انجام شده است. این مطالعه به روش کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارنگاری انجام گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از دبیران، کارشناسان برنامه ریزی درسی و اساتید آموزش عربی جمع آوری شد که با نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل داده ها با استفاده از رویکرد تحلیل مضمون در سه سطح (مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر) و با رعایت معیارهای اعتبارسنجی کیفی انجام گردید. یافته ها در قالب پنج مضمون فراگیر اصلی شامل تمرکز بر مهارت های زبانی کاربردی (مشتمل بر مؤلفه هایی چون تقویت مهارت درک مطلب، توسعه مهارت بیان شفاهی و ارتقاء مهارت نوشتاری)؛ «تعمیق فهم قواعد و ساختارهای زبان عربی (شامل آموزش کاربردی قواعد صرف، آموزش چندسطحی قواعد نحو و آشنایی با بلاغت و زیبایی شناسی زبان عربی)؛ بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی (مشتمل بر استفاده از نرم افزارها و اپلیکیشن های آموزش زبان، به کارگیری منابع صوتی و تصویری آنلاین، ایجاد محیط یادگیری ترکیبی و تعاملی)؛ تنوع بخشی به روش های تدریس و ارزشیابی (مشتمل بر ایجاد محیط یادگیری ارتباطی و تعاملی مبتنی بر فعالیت، شخصی سازی آموزش با رویکرد تمایزی در یادگیری زبان عربی، ارزشیابی عملکردی و فرآیندمحور برای سنجش یکپارچه مهارت ها)؛ ایجاد ارتباط با فرهنگ و تمدن اسلامی-عربی (شامل آشنایی با ادبیات غنی عربی، درک جایگاه زبان عربی در علوم اسلامی و شناخت فرهنگ و آداب ورسوم جوامع عربی) استخراج شد. نتایج این پژوهش می تواند راهنمایی برای برنامه ریزان، معلمان و سیاست گذاران آموزشی در ارتقای کیفیت آموزش زبان عربی در مدارس متوسطه باشد.Strategies for Enriching the Implemented Curriculum of Arabic Language Education in Upper Secondary Education
The present qualitative study, employing a phenomenological approach, aims to investigate strategies for enriching the implemented curriculum of Arabic language education in upper secondary education and to identify the requirements and contextual factors influencing this process. Data were collected through semi-structured interviews with 18 purposively selected participants, including Arabic language teachers, curriculum planning experts, and professors of Arabic language education. Thematic analysis was conducted at three levels—basic, organizing, and overarching themes—while adhering to qualitative validation criteria. Findings revealed five main themes: focusing on practical language skills such as enhancing reading comprehension, oral expression, and writing; deepening understanding of Arabic grammar and structures through practical morphology instruction, multi-level syntax teaching, and exposure to Arabic rhetoric and aesthetics; utilizing modern educational technologies including language learning software, online audio-visual resources, and blended interactive environments; diversifying teaching and assessment methods by fostering activity-based communicative learning, personalizing instruction via differentiated approaches, and employing performance- and process-oriented assessments; and establishing connections with Islamic-Arabic culture and civilization by familiarizing learners with rich Arabic literature, the role of Arabic in Islamic sciences, and Arab cultural traditions. These results provide valuable guidance for curriculum planners, teachers, and policymakers aiming to enhance the quality of Arabic language education in secondary schools.
تبلیغات
