مؤلفه های سازنده دانشگاه اسلامی: یک پژوهش فراترکیب (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
دانشگاه های اسلامی به عنوان نهادهای کلیدی در جوامع اسلامی، نقشی محوری در تربیت نخبگان، ارتقای دانش علمی و تقویت ارزش های اخلاقی و فرهنگی ایفا می کنند. باوجود اهمیت این نهادها، فقدان چارچوبی جامع برای شناسایی مؤلفه های سازنده دانشگاه اسلامی وجود دارد. این پژوهش با هدف تدوین مدلی جامع و نظام مند برای شناسایی مؤلفه ها و مقوله های تشکیل دهنده دانشگاه اسلامی انجام شده است. مطالعه حاضر در دو مرحله اجرا شد: در مرحله نخست، با استفاده از روش فراترکیب، 63 مؤلفه کلیدی از مطالعات پیشین استخراج، و در 9 مقوله اصلی طبقه بندی شد. در مرحله دوم، با بهره گیری از تکنیک دلفی و مشارکت خبرگان دانشگاهی، مؤلفه ها اعتبارسنجی، اصلاح، و با افزودن 11 مؤلفه جدید تکمیل شدند. یافته ها نشان دادند مقوله های مدیریت و ساختار سازمانی، آموزش و پژوهش، اخلاق و عدالت، اجتماعی و فرهنگی، نظام های مالی و پاداش، توسعه و بهبود مداوم، ارتباطات و تعاملات بین المللی، دانشجویان و اساتید و فضای دانشگاه و محیط در شکل گیری دانشگاه اسلامی نقش مهمی دارند. یافته های پژوهش چارچوبی منسجم، مبتنی بر شواهد علمی و اجماع خبرگان ایرانی ارائه می دهد که می تواند به عنوان راهنمایی برای سیاست گذاری، مدیریت و ارزیابی دانشگاه های اسلامی مورد استفاده قرار گیرد. این چارچوب می تواند به برنامه ریزی راهبردی، توسعه دینی در دانشگاه ها و بهبود عملکرد دانشگاه های اسلامی کمک کند.Constructive Components of the Islamic University: A Meta-Synthesis Study
Islamic universities, as key institutions in Muslim societies, play a pivotal role in nurturing elites, advancing scientific knowledge, and reinforcing ethical and cultural values. Despite their significance, a comprehensive framework for identifying the constructive components of Islamic universities remains lacking. This study aims to develop a systematic and integrative model to identify the indicators and categories constituting Islamic universities. The research was conducted using a two-stage approach. In the first stage, a meta-synthesis method was employed to extract 63 key indicators from previous studies, which were then classified into nine main categories. In the second stage, the Delphi technique and the participation of academic experts were used to validate, refine, and supplement the indicators with 11 new items. The results showed that management and organizational structure, education and research, ethics and justice, social and cultural, financial and reward systems, continuous development and improvement, international communications and interactions, students and professors, and the university atmosphere and environment play an important role in the formation of an Islamic university. The findings present a coherent framework based on empirical evidence and expert consensus, which can serve as a guide for policy-making, management, and evaluation of Islamic universities. This framework can support strategic planning, foster new research, and enhance the performance of Islamic universities.
تبلیغات
