دانشگاه به مثابه کنش گر در سیاست جنایی محیط زیستی: رویکرد فقهی، حقوقی و جرم شناختی
آرشیو
چکیده
جوامع بشری در عصر حاضر، با بحرانهای پیچیده زیستمحیطی و اجتماعی دستبهگریباناند؛ بحرانهایی که تنها از تلفیق رویکردهای سهگانۀ فقهی، سیاست جنایی و پیشگیری اجتماعی میتوان به راهکارهایی جامع و پایدار جهت تحقّق عدالت بیننسلی و صیانت از نظام اجتماعی دست یافت. پژوهش کاربردی و توصیفی-تحلیلی پیشرو، با الهام از آیۀ ۴۱ سورۀ روم («ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ...») و تلفیق سه رویکرد فقهی، سیاست جنایی و پیشگیری اجتماعی، میکوشد تا مبنایی نظری و عملی جهت حکمرانی نوین در حوزۀ پیشگیری اجتماعی ارائه نماید. مسائل حائز اهمیت در پژوهش پیشرو، عبارتند از آنکه چگونه میتوان آموزههای فقهی را در راستای سیاست جنایی زیستمحیطی بهکار گرفت؟ چه ارتباطی میان قواعد فقهی (اتلاف، حفظ نظام، لاضرر) و سیاستهای پیشگیری اجتماعی وجود دارد؟ و در نهایت، نقش دانشگاهها بهعنوان نهاد نسل چهارم در پیشگیری اجتماعی از جرایم زیستمحیطی چیست؟ در رویکرد فقهی، قواعدی چون اتلاف، حفظ نظام و لاضرر بهمثابۀ پشتوانههای هنجاری و اخلاقی، مورد بررسی واقع شدهاند. در رویکرد سیاست جنایی، جرمانگاری رفتارهای مخرب و طراحی ضمانت اجراهای کیفری و غیرکیفری مورد عنایت قرار گرفته است. در رویکرد پیشگیری اجتماعی نیز نقش دانشگاهها بهعنوان نهادهای نسل چهارم در دیدهبانی علمی، مسئولیت اجتماعی و کاهش زمینههای جرمزا، تحلیل شده است. گردآوری اطلاعات به روش کابخانهای-اسنادی و بررسی کتب فقهی، حقوقی و جرمشناختی، حاکی از آنند که همافزایی این سه رویکرد میتواند چارچوبی منسجم جهت کاهش جرایم زیستمحیطی و اجتماعی، ارتقای عدالت بیننسلی و تقویت سرمایه اجتماعی فراهم آورد.The University as an Actor in Environmental Criminal Policy: A Jurisprudential, Legal, and Criminological Approach
The Contemporary societies are confronted with complex environmental and social crises that demand integrated solutions. Such crises can only be addressed through the synthesis of three complementary approaches jurisprudential, criminal policy, and social prevention providing comprehensive and sustainable pathways toward intergenerational justice and the preservation of social order. This practical and descriptive–analytical study, inspired by verse 41 of Surah al-Rum (“Corruption has appeared on land and sea…”), combines jurisprudential principles, criminal policy frameworks, and social prevention strategies to propose a theoretical and practical foundation for innovative governance in the field of social prevention. Key questions explored include: How can jurisprudential teachings be applied to strengthen environmental criminal policy? What connections exist between jurisprudential rules such as Itlaf (destruction), Hifz al-Nizam (preservation of order), and La Darar (no harm) and social prevention policies? Finally, what role can universities, as fourth-generation institutions, play in socially preventing environmental crimes? Within the jurisprudential approach, rules such as Itlaf, Hifz al-Nizam, and La Darar are examined as normative and ethical foundations. The criminal policy approach emphasizes the criminalization of destructive behaviors and the design of both penal and non-penal sanctions. The social prevention approach highlights universities as fourth-generation institutions engaged in scientific monitoring, social responsibility, and reducing criminogenic conditions. Data collection relied on library and documentary methods, with analysis of jurisprudential, legal, and criminological sources. Findings suggest that the synergy of these three approaches can provide a coherent framework for reducing environmental and social crimes, advancing intergenerational justice, and strengthening social capital.
تبلیغات
