شناسایی و رتبه بندی شاخص های بهره وری ماشین آلات کشاورزی در بخش باغداری و زراعت در استان چهارمحال و بختیاری (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
شناسایی عوامل مؤثر بر بهره وری ماشین آلات و رتبه بندی آنها، به منظور ایجاد بستر مناسب و انطباق با اراضی زیر کشت برای بهبود کارآیی، نقشی مهم در مدیریت و استفاده صحیح از منابع دارد. اگرچه مطالعاتی در این زمینه انجام شده، اما به شناسایی و رفع چالش ها چندان پرداخته نشده است. هدف پژوهش حاضر شناسایی و رتبه بندی شاخص های بهره وری ماشین آلات کشاورزی در بخش زراعت و باغداری استان چهارمحال و بختیاری بود. بدین منظور، از روش اکتشافی متوالی و شیوه آماری استفاده شد و گردآوری داده ها با استفاده از روش دلفی از جامعه آماری شامل افراد باتجربه از اساتید دانشگاه، کارشناسان، مدیران سازمان های دولتی، کشاورزان و باغداران صورت گرفت و تا زمان به اجماع رسیدن نظرات ادامه یافت. نتایج به دست آمده با استفاده از نرم افزار مکس- کیودا شامل نوزده کد اصلی در دو مجموعه و شش زیرمجموعه توسط متخصصان مورد تأیید قرار گرفت. آنگاه با بهره گیری از شیوه دنپ فازی، به بررسی تأثیرگذاری و تأثیرپذیری شاخص ها بر یکدیگر و سپس، اولویت بندی آنها پرداخته شد. نتایج پژوهش نشان داد که مهم ترین شاخص تأثیرگذار در بهره وری ماشین آلات «طراحی و ساخت ماشین آلات و انطباق آنها با اراضی زیر کشت» است و پس از آن، شاخص «مدیریت و برنامه ریزی بهینه» بیشترین تأثیرگذاری را در بهره وری ماشین آلات دارد؛ همچنین، در بین شش زیرمعیار شناسایی شده، به ترتیب، معیار عملکردی با درصد وزنی حدود 38، معیار متناسب با نیاز و شرایط با 15 درصد و کارآیی ماشین آلات کشاورزی با 14 درصد در رتبه های اول تا سوم جای دارند؛ در شاخص دوم نیز به ترتیب، کارآیی ماشین آلات کشاورزی با وزن 14 درصد، استفاده مناسب از ماشین آلات با وزن 11/5 درصد و تأمین منابع مالی با وزن 7/8 درصد شناسایی شدند. با توجه به نتایج پژوهش حاضر، پیشنهاد می شود که طراحی و تولید ماشین آلات کشاورزی با بهره گیری از فناوری های نوین و متناسب با شرایط اقلیمی صورت گیرد؛ نمایندگی های تخصصی برای تعمیر و نگهداری ماشین آلات توسط بخش های دولتی و خصوصی تقویت شوند؛ آموزش به بهره برداران جدی تر دنبال شود؛ روحیه کار گروهی در میان آنها ترویج یابد؛ تعاونی های ارائه دهنده خدمات مکانیزاسیون گسترش یابند؛ همچنین، به منظور افزایش بهره وری ماشین آلات تولیدی، نتایج پژوهش ها با بخش صنعت ماشین آلات کشاورزی به اشتراک گذاشته شود و در پژوهش های آتی پیرامون ماشین آلات کشاورزی، بررسی روابط کلی و رویکرد استقرایی بیشتر مد نظر قرار گیرد.Identification and Ranking of Productivity Indexes of Agricultural Machinery in Horticulture and Agronomy Sectors: A Case Study of Chaharmahal and Bakhtiari Province, Iran
Introduction: The adoption of mechanization and the careful selection of appropriate technologies is a strategic approach to addressing resource constraints and food insecurity in the agricultural sector. These technologies must be evaluated and implemented by researchers, stakeholders, and decision-makers within the agricultural domain to ensure their relevance, sustainability, and efficiency. The rapid growth in global population, the increasing demand for food, and the limited availability of arable land and water resources have made it imperative to find more effective ways of enhancing agricultural productivity, the potential of which is found in the mechanization by reducing human labor, optimizing time, and enabling large-scale cultivation. However, the benefits of mechanization can only be fully realized when the machinery used is appropriate to the local conditions and when its use is optimized through proper planning and management. A critical step in achieving this goal is ‘identifying and ranking’ the factors affecting the productivity of agricultural machinery. Understanding these factors can provide a suitable foundation for optimizing the use of available resources, reducing operational costs, and increasing the efficiency and effectiveness of machinery use in agricultural processes. Despite its importance, there has been insufficient investigation into identifying these influencing factors and resolving the challenges associated with machinery inefficiencies in specific local contexts. So, this research aimed to address that gap by identifying and ranking the productivity indicators of agricultural machinery in the horticulture and agronomy sectors of Chaharmahal and Bakhtiari province of Iran. This region, known for its diverse agricultural practices and dependency on crop production for economic sustainability, provides a unique case study for understanding how machinery performance can be enhanced through a data-driven and participatory approach.
تبلیغات
