بررسی انگاره غیر اجتماعی و ضد تمدنی بودن آموزه «وحدت شخصی وجود» (مقاله پژوهشی حوزه)
درجه علمی: علمی-پژوهشی (حوزوی)
آرشیو
چکیده
وحدت شخصی وجود به مثابه بنیادی ترین آموزه در عرفان اسلامی، از سوی برخی اندیشمندان با شبهه غیراجتماعی بودن و مترتب بر آن ضدتمدنی تلقی شدن، مواجه گشته است. در این شبهه، اندیشه «وحدت وجود» با اجتماع سازی و همچنین با رفتار اجتماعی ناسازگار است و چنین اندیشه ای قابلیت بناسازی تمدن را ندارد. اگر بنا باشد عرفان اسلامی به منزله بخشی از دین اسلام و اندیشه ای اثرگذار در تمدن تلقی شود، ضروری است به چنین شبهاتی پاسخ داده یا توجیه مناسبی ارائه شود. در این تحقیق شبهه مزبور به روش «توصیفی تحلیلی» بررسی و پاسخ داده شده است. درنتیجه این بررسی تبیین می شود که آموزه «وحدت وجود» علاوه بر پذیرش اجتماع و سازگاری با اجتماع سازی، می تواند بهترین توجیه را برای ریشه گرایش به رفتار اجتماعی و حتی ضرورت آن ارائه دهد که بدون این اندیشه، اثبات آن اگر ممتنع نباشد دست کم دشوار می نماید. در ادامه، ویژگی های تمدنی این آموزه بررسی و نشان داده شده که این آموزه عرفانی نه تنها غیراجتماعی و ضدتمدنی نیست، بلکه قابلیت حل و فصل اساسی و گاه انحصاری برخی مسائل حوزه اجتماعی (مانند دیگرگرایی) را دارا بوده و توجه به آن در ساخت تمدن اسلامی ضروری است.Investigating the Idea of the Non-Social and Anti-Civilizational Reality of the "Particular Unity of Existence" Doctrine
As the most fundamental doctrine in Islamic mysticism, the particular unity of existence has been criticized by some thinkers who regard it as non-social and consequently anti-civilizational. In their criticism, the concept of "unity of existence" is considered as incompatible with community-building and social behavior, not capable of serving as a basis for the construction of Islamic civilization. If Islamic mysticism is to be considered a part of Islam and an influential thought in civilization, it is essential to address such doubts or provide appropriate justifications. In this study, using the descriptive-analytical method, the aforementioned doubt has been analyzed and answered. In addition to accepting community and being compatible with community-building, the doctrine of "unity of existence" can offer the best justification for the necessity of and inclination toward social behavior. Without this doctrine, proving such necessity would seem difficult, if not impossible. Furthermore, the paper studies the civilizational characteristics of this doctrine, showing that this mystical teaching is not anti-social and anti-civilizational and even possesses the capability to fundamentally and sometimes uniquely resolve certain social issues, such as altruism (otherness). Taking this doctrine into consideration is deemed essential in the construction of Islamic civilization.
تبلیغات
