بررسی مفاهیم دارالاسلام و دارالکفر در گفتمان سلفیه جهادی و تأثیر آن بر جغرافیای انسانی جهان اسلام (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
گفتمان سلفیه جهادی در دهه های اخیر با بازتعریف مفاهیم بنیادینی چون دارالاسلام، دارالکفر، هجرت و جهاد، به یکی از جریان های اثرگذاردر فضای سیاسی و جغرافیایی کشورهای اسلامی بدل شده است. این گفتمان، بر خلاف قرائت های سنتی فقهی، دارالاسلام را منحصراً به سرزمینی اطلاق می کند که در آن حاکمیت مطلق شریعت برقرار باشد و هرگونه حکومت یا قانون گذاری بشری را مصداق کفر تلقی می کند. این نوع نگاه، علاوه بر آن که بسیاری از دولت ها، حاکمان و حتی مسلمانان را به ارتداد متهم می کند، پیامدهای گسترده ای نیز در عرصه جغرافیای انسانی به همراه داشته است. مقاله حاضر با روش توصیفی ، تحلیلی و با رویکرد میان رشته ای فقهی ، جغرافیایی، به بررسی ابعاد نظری و میدانی این گفتمان می پردازد. یافته ها نشان می دهد که تفسیر سلفی از مفاهیم فقهی، به بروز خشونت فضامحور، آوارگی جمعیتی، مهاجرت های ایدئولوژیک، تخریب نظم سکونتی و فروپاشی انسجام فرهنگی در جهان اسلام منجر شده است. در مقابل، فقه امامیه با ارائه معیارهایی انسانی در تعریف دارالاسلام، از جمله اکثریت مسلمانان، آزادی شعائر و اصل استصحاب، امکان هم زیستی مسالمت آمیز در جوامع متکثر را فراهم می آورد. در نهایت، مقاله با ارائه الگوهای بدیل همچون مفاهیم دارالهدنه، دارالاستئمان و فقه تعامل، راهکارهایی برای مقابله با افراط گرایی و بازسازی نظم فضایی مبتنی بر عدالت، عقلانیت و امنیت انسانی پیشنهاد می دهد.A study of the concepts of Dar al-Islam and Dar al-Kufr in the Salafi Jihadi discourse and its impact on the human geography of the Islamic world.
In recent decades, the Salafi-jihadi discourse has become one of the most influential currents in the political and geographical space of Islamic countries by redefining fundamental concepts such as Dar al-Islam, Dar al-Kufr, Hijra, and Jihad. Contrary to traditional jurisprudential readings, this discourse refers to Dar al-Islam exclusively as a land where the absolute rule of Sharia is established and considers any human government or legislation to be an example of kufr. In addition to accusing many governments, rulers, and even Muslims of apostasy, this type of view has also had widespread consequences in the field of human geography. The present article examines the theoretical and field dimensions of this discourse using a descriptive, analytical method and an interdisciplinary jurisprudential and geographical approach. The findings show that the Salafi interpretation of jurisprudential concepts has led to the emergence of spatially-based violence, population displacement, ideological migrations, the destruction of residential order, and the collapse of cultural cohesion in the Islamic world. In contrast, Imami jurisprudence, by providing humane criteria in the definition of Dar al-Islam, including the majority of Muslims, freedom of worship, and the principle of istishab, enables peaceful coexistence in pluralistic societies. Finally, by presenting alternative models such as the concepts of Dar al-Hudnah, Dar al-Istaman, and the jurisprudence of interaction, the article proposes solutions to counter extremism and rebuild a spatial order based on justice, rationality, and human security.
تبلیغات
