آسیب شناسی ژئوپلیتیکی مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران (موردپژوهی: کیش، قشم و چابهار) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
بیش از چهار دهه از سیاست های جایگزینی واردات به عنوان راهبرد بازرگانی خارجی در ایران سپری شده است. این راهبرد اگرچه در آغاز، مقیاس هایی از صنعتی شدن را در کشور پدید آورد، اما به دلیل تاخیر در اجرا، فقدان سیاست گذاری اقتصادی با رویکردهای تکاملی و نیز تغییر جهت نیافتن به سوی سیاست های برونگرایی، نتوانسته توسعه صنعتی و تجاری قابل قبولی در کشور ایجاد نماید. در این زمینه، به نظر می رسد مناطق آزاد اقتصادی و تجاری ایران از الزامات فضایی که پیش شرط کسب سود و ارزش افزوده به شمار می رود، محروم است و این مسأله می تواند به ناتوانی و ناکارآمدی فزاینده در مناطق آزاد تجاری-صنعتی منتهی شود. با توجه به اهمیت فزاینده-ی مناطق آزاد تجاری-صنعتی در فرایندهای اقتصاد سیاسی ایران، تحقیق حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به سنجش کارکردهای مناطق آزاد تجاری-صنعتی جنوب و جنوب شرق ایران (شامل کیش، قشم و چابهار) پرداخته و میزان هم راستایی و انطباق این مناطق با نظام تولید جهانی را بررسی کرده است. نتایج نشان می دهد که منطق حاکم بر مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران با منطق تولید در عرصه جهانی شدن منطبق نیست؛ چراکه تولید در آینده ی باز جهانی به شدت وابسته به تکنولوژی است. از این رو و با توجه به فرایندهای اقتصادی و سیاسی 20 ساله ی طی شده در این مناطق، به نظر می رسد دست کم در افق زمانی 2025، این مناطق در محرومیت نسبی ناشی از عدم برخورداری از رویه ها و دستاوردهای تولید تکنولوژیک محور، باقی خواهند ماند.Geopolitical Pathology of Iran’s Free Trade-Industrial Zones (Case Study: Kish, Qeshm and Chabahar)
More than four decades of import substitution policies have been adopted as a foreign trade strategy in Iran. This strategy, however, initially created levels of industrialization in the country; however, due to the prolongation of its implementation and the non-implementation of complementary steps and changes in the direction of not pursuing extroverted policies, it has not been able to create acceptable industrial and commercial development in the country. The prerequisite is profit and value added, they are deprived and this can lead to the inability and inefficiency of free trade-industrial zones. Given the importance of free trade-industrial zones in the processes of Iran's political economy, the present study used a descriptive-analytical method to measure the functions of free trade-industrial zones in southern and southeastern Iran (including Kish, Qeshm and Chabahar). It has examined the compatibility of these areas with the global production system. The results show that the logic governing the free trade and industrial zones of Iran does not correspond to the logic of production in the field of globalization. Because production in the contemporary era is highly dependent on the concept of territory and its social construction on different scales..
تبلیغات
