تغییرات فضایی-زمانی دمای میانگین در سراسر ایران : مقایسه تطبیقی گذشته دور و نزدیک (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
تغییر اقلیم به عنوان یکی از چالش های اساسی جهان، به دگرگونی های پایدار در الگوهای آب وهوایی اشاره دارد که تأثیرات عمیقی بر محیط زیست، اقتصاد و جوامع انسانی برجای می گذارد. هدف از مطالعه حاضر، تحلیل و مقایسه میانگین دمای ایران در دو دوره زمانی متمایز، یعنی گذشته دور (1965 تا 1994) و گذشته نزدیک (1995 تا 2024) و همچنین تحلیل روند این تغییرات به صورت ماه به ماه و سالانه در سراسر ایران می باشد. در این تحقیق از داده های شبکه بندی بازکاوی ERA5-Land استفاده گردید. نتایج نشان داد، در گذشته نزدیک نسبت به گذشته دور، میانگین دما در ایران افزایش یافته و این افزایش در ماه های مختلف بین 5/0 تا ۱ درجه سلسیوس متغیر بوده است. در گذشته دور (1965-1994)، دمای برخی ماه ها مانند فوریه، مارس، مه و اکتبر روندی ثابت یا کاهشی داشته، اما در گذشته نزدیک، تمام ماه های سال، عمدتاً افزایش دما را نشان می دهند. یافته ها نشان داد که تقریبا از سال ۲۰۰۰ به بعد، ناهنجاری دمایی ماهانه و سالانه به طور پیوسته روندی مثبت و افزایشی داشته است که ماه های گرم سال به ویژه جولای و آگوست، بیشترین مقدار ناهنجاری مثبت را نشان می دهند اما در سال های پیش از آن، ناهنجاری ها نوسانی و شامل مقادیر مثبت و منفی بوده است. روند تغییرات سالانه دما نیز از حدود صفر درجه سلسیوس در دوره گذشته دور، به 35/0 درجه سلسیوس در هر دهه در دوره اخیر رسیده است که نشان دهنده گرمایش چشمگیر و پایدار است. این روند رو به رشد، اهمیت اتخاذ سیاست های موثر برای کاهش اثرات منفی گرمایش جهانی و برنامه ریزی های دقیق در بخش های زیست محیطی و اقتصادی کشور را دوچندان می کند.Spatio-Temporal Changes in Mean Temperature Across Iran: A Comparative Analysis of the Distant and Recent Past
Climate change, as one of the major global challenges, refers to persistent alterations in weather patterns that have profound impacts on the environment, economy, and human societies. The aim of this study is to analyze and compare the mean temperature across Iran during two distinct time periods: the distant past (1965–1994) and the recent past (1995–2024), and to examine the trend of these changes on a monthly and annual basis. In this research, ERA5-Land atmospheric reanalysis data were used. The results indicate that the average temperature in Iran has increased in the recent past compared to the distant past, with monthly increases ranging from 0.5°C to 1°C. During the distant past (1965–1994), the temperature trend in some months such as February, March, May, and October was stable or decreasing; however, in the recent past, all months generally show an increasing trend. Findings also reveal that since around the year 2000, both monthly and annual temperature anomalies have shown a consistent positive trend, with the highest anomalies occurring during the warmest months—particularly July and August. In contrast, prior to 2000, anomalies were more variable, including both positive and negative values. The annual temperature trend has increased from approximately 0°C per decade in the distant past to about 0.35°C per decade in the recent period, indicating a significant and persistent warming trend in Iran. This growing trend underscores the importance of implementing effective policies to mitigate the adverse effects of global warming and highlights the need for precise planning in the country’s environmental and economic sectors.
تبلیغات
