بررسی و تبیین مؤلفه های معماری حکمرانی مبتنی بر جایگاه ذی نفعان در مناطق آزاد (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
هدف و زمینه: هدف از این مقاله بررسی و تبیین مؤلفه های معماری حکمرانی مبتنی بر جایگاه ذی نفعان در مناطق آزاد است. روش تحقیق: با استفاده از روش فراترکیب و تحلیل ۴۰ مقاله علمی بین المللی و داخلی منتشرشده بین سال های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، مؤلفه های کلیدی حکمرانی در مناطق آزاد شناسایی و تحلیل شدند. هدف اصلی این مطالعه ارائه چارچوبی جامع برای ارتقای حکمرانی مشارکتی و پایدار در این مناطق بود. روش تحقیق این مطالعه فراترکیب است که با تحلیل کیفی نظام مندِ منابع علمی معتبر به استخراج و ترکیب مفاهیم کلیدی پرداخته شد. در این زمینه، ۴۰ مقاله مرتبط با موضوع حکمرانی مناطق آزاد و مشارکت ذی نفعان مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: یافته های این پژوهش نشان داد حکمرانی مؤثر در مناطق آزاد مستلزم وجود مؤلفه هایی در سطوح نهادی، مدیریتی، فناورانه، و اجتماعی است. نخست، انسجام سیاستی و هماهنگی نهادی به عنوان پایه ای ترین مؤلفه بر هم سویی سیاست ها و همکاری بین نهادها برای اجرای مؤثر برنامه ها تأکید دارد. در ادامه، زیرساخت های فناورانه و دیجیتال به عنوان موتور محرک حکمرانی نوین زمینه ساز بهبود کارایی و شفافیت و تعاملات سیستمی معرفی می شوند. همچنین، شایستگی منابع انسانی و توانمندی مدیریتی برای طراحی و اجرای سیاست ها حیاتی است و بدون آن سایر مؤلفه ها به درستی فعال نخواهند شد. نتیجه: تحلیل فراترکیب نشان داد برای تحقق حکمرانی مؤثر در مناطق آزاد باید به مؤلفه های فوق توجه ویژه ای شود. این مؤلفه ها به صورت یکپارچه و هماهنگ می توانند زمینه ساز توسعه پایدار و مشارکت فعال ذی نفعان در فرایندهای حکمرانی باشند. توصیه می شود سیاستگذاران و مدیران مناطق آزاد با بهره گیری از این چارچوب به بهبود ساختارهای حکمرانی و ارتقای عملکرد مناطق آزاد بپردازند.A Study on the Governance Architecture Components Based on Stakeholders’ Roles in Free Economic Zones
The purpose of this article is to analyze and explain the components of governance architecture based on stakeholders’ positions in free economic zones. Research Methodology: Using the meta-synthesis method, this study reviewed and analyzed 40 national and international scientific articles published between 2021 and 2025 to identify the key governance components in free zones. The main objective is to propose a comprehensive framework for enhancing participatory and sustainable governance in these areas. The meta-synthesis approach enabled a systematic qualitative analysis of credible academic sources, extracting and integrating essential concepts. Accordingly, a total of 40 articles related to governance in free zones and stakeholder engagement were examined. Findings: The findings indicate that effective governance in free zones requires components across institutional, managerial, technological, and social dimensions. First, policy coherence and institutional coordination emerged as foundational elements, emphasizing alignment of policies and inter-organizational collaboration for successful program implementation. Technological and digital infrastructure, as drivers of modern governance, contribute significantly to efficiency, transparency, and systemic interaction. Moreover, human resource competencies and managerial capabilities are crucial for policy design and execution, serving as enablers for activating other components effectively. Conclusion: The meta-synthesis analysis highlights that achieving effective governance in free economic zones demands particular attention to the above components. When integrated and aligned, these elements can pave the way for sustainable development and active stakeholder participation in governance processes. It is recommended that policymakers and managers in free zones utilize this framework to improve governance structures and enhance overall performance.
تبلیغات
