Typology of Gravestones in the Islamic Cemetery of Shahsavar, Izeh, Iran
آرشیو
چکیده
The Islamic era tombstones of Shahsavar Cemetery in Izeh, southwestern Iran, reflect a rich tapestry of religious, cultural, and socio-economic values embedded in local Bakhtiari traditions. This study explores the typology and semiotics of 632 gravestones dating from the Zand, Qajar, and Pahlavi periods to the contemporary era. These gravestones, which range from simple slabs to sculpted lion figures and tiered, crenellated forms, serve as commemorative markers and visual expressions of identity, status, and belief. Utilizing a dual-method approach —historical document analysis and ethnoarchaeological fieldwork— this research categorizes the gravestones into five primary types: simple, tiered-crenellated, stone lion (bardshir), arched (mihrab-shaped), and anthropomorphic. The study reveals that the selection and design of tombstones were highly codified within the Bakhtiari tribal hierarchy, governed by symbolic traditions and cultural legitimacy. These forms also encode valor, piety, and transcendence, linking the deceased with tribal memory and spiritual continuity. The findings contribute to the broader understanding of funerary art in post-Islamic Iran.گونه شناسی سنگ مزارهای گورستان اسلامی شهسوار ایذه خوزستان، ایران
سنگ مزارهای دوران اسلامی طیف وسیعی از انواع مختلف با شکل های گوناگون را به خود اختصاص داد ه اند. این آثار سنگی، نمودی از تفکر انسان در زمینه مرگ و جهان پس از آن است. ایرانیان مسلمان با قرار دادن سنگ مزار بر قبور مردگان خویش، علاوه بر آن که زمینه را برای کتابت نام و تاریخ وفات شخص متوفی فراهم می آوردند، با شکل بخشیدن به سنگ مزار مقاصد خود را نیز به شکل نمادین ابراز می داشتند. سنگ مزارها از لحاظ شکل کلی و ویژگی های بصری از تنوع گسترده ای برخوردار هستند؛ به طوری که با مطالعه ریخت شناسی سنگ مزارها، می توان به اطلاعات ارزشمندی از باورها، اعتقادات مذهبی، منزلت اجتماعی، جایگاه اقتصادی، شغل و پیشه اشخاص متوفی دست پیدا کرد. این پژوهش بر اساس هدف از نوع تحقیقات بنیادی و بر اساس ماهیت و روش از نوع تحقیقات تاریخی است. برای تفسیر، تبیین و تحلیل داده های جمع آوری شده از دو رهیافت موسوم به رهیافت تاریخی و رهیافت قوم باستان شناختی استفاده شد. همه سنگ مزارها در گورستان اسلامی شهسوار ایذه که 632 سنگ مزار است و قدمت آنها به دوران زندیه، قاجار، پهلوی اول، پهلوی دوم و سال های اخیر می رسد، با هدفِ شناخت ویژگی های ساختاری و هنری سنگ قبرها و درکِ ارتباط فرهنگ و باورهای مذهبی مردمان منطقه در شکل ظاهری و آرایه های تصویری موجود بر آنها مطالعه و بررسی شدند. نتایج مطالعه نشان می دهد که سنگ مزارهای این گورستان به پنج گونه اصلی: ساده، مطبق کنگره دار، شیر سنگی، محرابی و انسانی شکل تقسیم می شوند. تحلیل داده ها و به ویژه نتایج مطالعات قوم باستان شناختی حکایت از آن دارد که انتخاب گونه سنگ مزار به صورت هدفمند و متناسب با جایگاه اقتصادی و منزلت اجتماعی شخص متوفی و با نظارت بزرگان ایل بختیاری انجام می گرفت و تابع شرایط و الزاماتی بوده که عدول از آنها ممکن نبوده است.
تبلیغات
