معناشناسی واژگان هنرهای بصری در سده های نخستین اسلامی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
مسلمانان در سده های نخستین اسلامی واژگان متعددی را برای توصیف هنرهای بصری به کار برده اند که در منابع لغوی متقدم برشمرده اند و معمولا از واژه های هم معنا برای توصیف معنای واژه ها استفاده کرده اند بدون آن که هیچ توضیح روشن کننده ای درباره ی تفاوت میان معنای آن ها ارائه دهند. تحلیل معنای این واژه ها و توجه به تفاوت معنایشان می تواند تصویر روشنی از نحوه ی نگرش مسلمانان در سده های نخستین اسلامی نسبت به هنرهای بصری در اختیار بگذارد. پژوهش پیش رو به این مسئله می پردازد که مسلمانان در سده های نخستین چه واژگانی را در ارتباط با هنرهای بصری به کار برده اند و این واژگان در منابع لغوی متقدم در چه معنایی به کار رفته اند؟ این واژگان چه تفاوت معنایی با یکدیگر دارند؟ به نظر می رسد واژه های بَرقَش، تَزوِیق، رَقش، رَقط، رَقم، رَقن، زُخرُف، قَرمَطَ، نَقش، نَمش، نَمق، نَمنَمَه، وَشی در معنای بازنمایی تصویر جانداران به کار رفته اند. نتایج پژوهش نشان می دهد برخی از این واژگان در اصل به معنای تصویر و برخی دیگر در اصل به معنای غیر تصویر هستند اما در معنای تصویر نیز به کار رفته اند. این واژگان در نسبت با مفهوم تصویر به چندین دسته معنایی تقسیم می شوند که در شماری از آن ها معنای بازنمایی تصویر جانداران اصالت و غلبه دارد و در برخی دیگر معنایی غیر از بازنمایی تصویر جانداران مانند آرایه ی پر زرق و برق یا چگونگی ایجاد نقوش و کیفیت رنگ و ظرافت آن ها غلبه و اهمیت دارد. این واژگان معمولا در معنای آراستن و تزیین کردن استفاده شده اند و از آنجا که برخی از انواع تزیینات نقوش جاندران بوده، به مرور در معنای بازنمایی تصویر جانداران به کار رفته اند.Semantics of Visual Arts Terminology in the Early Islamic Centuries
In the early Islamic centuries, Muslims used a variety of terms to describe the visual arts, which are recorded in early lexicographical sources. They often employed synonymous words to explain meanings without providing clear distinctions between them. Analyzing the meanings of these terms and paying attention to their differences can offer a clearer understanding of how Muslims in the early Islamic period perceived visual arts. This study investigates which terms were used in connection with the visual arts and how these terms were defined in early lexicons. What semantic differences existed among them? Terms such as barqash , tazwiq , raqsh , raqt , raqm , raqn , zukhruf , qarmat , naqsh , namsh , namq , namnama , and washi were used to represent the depiction of living beings. The findings show that some of these terms originally referred to images, while others initially had non-image meanings but were also applied to depict images. These terms can be categorized semantically according to their relation to imagery: in some, representing living beings predominates, while in others, meanings unrelated to depicting living beings—such as ornate decoration, pattern-making techniques, color quality, and intricacy—dominate. These terms were generally used in the sense of adorning and decorating, and since some types of decoration involved images of living beings, they gradually came to be used in the sense of representing living beings.
تبلیغات
