متن شناسی حماسه منثور ذوفنون نامه و معرّفی دست نویس های آن (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
حماسه یکی از انواع ادبی کهن و دوران ساز ادب فارسی است و متون ارزشمندی از آن در دو گونه منثور و منظوم به عنوان میراث مکتوب بر جای مانده که به برخی از آن ها علی رغم نسخ خطّی پرشمار و قدمتی قابل ملاحظه کمتر توجّه شده است. ذوفنون نامه حماسه منثوری است که به جهت برجستگی کردارها و میدان داری بیشتر ذوفنون در رویدادهای آن، پهلوان بانونامه ای را ماند که هدف شاه دخت جنگاورش تلاش برای دفع کافران، وصال به عاشق و رهایی او از بند رقیب مادینه پری است؛ موضوعی که تا کنون جز بانوگشسپ نامه، شاید کمتر طرح کلّی یک متن حماسی مستقل را به خود اختصاص داده باشد. از آن جایی که پیشینه گونه منظوم ذوفنون نامه به سده هشتم هجری بازمی گردد، معرّفی روشمند گونه منثور ذوفنون نامه و نسخ خطّی آن ضرورتی دوچندان می یابد. نظر به فقر پژوهشی در این باره، تحقیق بنیادی حاضر به روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است و برآیندهای آن به شیوه استقرایی در دو بخش عرضه شده است. در بخش نخست، پس از مطالعه کهن ترین دست نویس شناخته ذوفنون نامه و عرضه چکیده مشروح رویدادهای آن، ابتدا گزارشی از وجوه متن شناختی روایت در هفت پاره وجه تسمیه، راوی، زمان و محلّ تألیف، منشاء پیدایش، ساختارو زبان ارایه شده است، آن گاه با توجّه به برآیندهای حاصله، در بحث نسخه شناسی سه دست نویس ذوفنون نامه از سه مکتب داستان پردازی ایران، ماوراءالنّهر و شبه قارّه ارائه شده است.Textual criticism of prose epic of Zofunoon Nāmeh and the codicology of its manuscripts
Epic is one of the ancient and Revolutionary literary genres of Persian literature and valuable texts from it have remained in both prose and verse forms as written heritage. Some of these texts, despite numerous manuscripts and considerable antiquity have received less attention. The "Zofunoon Nāmeh" is a notable prose epic that, due to the prominence of actions and the leadership of Zofunoon in its events, resembles a "Pahlavan Banou Nāmeh / Warlike women epic" where the goal of the warrior princess is to fend off the infidels, unite with her beloved, and free him from the bonds of her rival, the fairy city; This theme, apart from the "Banoogashasp Nāmeh," has perhaps rarely been assigned a comprehensive outline of an independent epic text. Since the background of "Zofunoon Nāmeh" dates back to the 8th century AH, the systematic introduction of the prose form of the "Zofunoon Nāmeh" and its manuscripts becomes even more necessary. the present fundamental study has been conducted using a descriptive-analytical method, and its findings have been presented inductively in two sections. In the first section, after studying the oldest known manuscript of the "Zofunoon Nāmeh" and providing a detailed summary of its events, a report on the textual aspects of the narrative is presented in seven parts: Reason for naming, narrator, time and place of composition, origin, structure, and language. Then, based on the obtained results, the codicology of three manuscripts of the "Zofunoon Nāmeh" from Iran, Transoxiana, and Pakistan are provided.
تبلیغات
