مدرسه فلسفی سبزوار: از شکوفایی تا افول؛ واکاوی علل و پیامدها (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
مدرسه فلسفی سبزوار، که در نیمه قرن سیزدهم هجری به همت حاج ملاهادی سبزواری تأسیس شد، یکی از تأثیرگذارترین مراکز فلسفی ایران در دوران قاجار بود. این حوزه که تا سه نسل به حیات خود ادامه داد، به دلیل ویژگی های منحصر به فردش و تأثیر شگرف آن بر اندیشه فلسفی ایران، همواره مورد توجه پژوهشگران تاریخ فلسفه اسلامی بوده است. این پژوهش به بررسی علل شکوفایی و افول این مدرسه می پردازد و تلاش می کند به این پرسش پاسخ دهد که چه عواملی سبب رونق چشمگیر آن در دوران حیات بنیان گذارش شد و چرا پس از درگذشت وی رو به افول نهاد. یافته های پژوهش نشان می دهد که موقعیت علمی و فکری ممتاز حکیم سبزواری، تمرکز بر حکمت متعالیه، روش آموزشی متمرکز بر سلوک عملی، و جذب گسترده شاگردان از سراسر ایران و جهان اسلام، از مهم ترین عوامل شکوفایی این مدرسه بودند. در مقابل، وابستگی شدید آن به شخصیت مؤسس، ظهور مراکز فلسفی رقیب در تهران و مشهد، موقعیت سیاسی جغرافیایی سبزوار، فقدان نوآوری و عدم توجه به فلسفه های جدید، از جمله عوامل اصلی افول آن به شمار می روند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی-تاریخی، نشان می دهد که مدرسه فلسفی سبزوار، علی رغم افول تدریجی، تأثیرات عمیقی بر تداوم و توسعه حکمت متعالیه در ایران بر جای گذاشته است.Sabzevar Philosophical School: From Flourishing to Decline – An Analysis of Its Causes and Impact
The Sabzevar Philosophical School, founded in the mid-13th century AH by Hajj Molla Hadi Sabzevari, was one of the most influential philosophical centers in Iran during the Qajar era. This school, which continued to exist for three generations, has always been of interest to researchers in the history of Islamic philosophy due to its unique characteristics and its tremendous impact on Iranian philosophical thought. This research examines the causes of the flourishing and decline of this school and attempts to answer the question of what factors led to its remarkable prosperity during the lifetime of its founder and why it declined after his death. The research findings show that the distinguished scientific and intellectual position of Hakim Sabzevari, his focus on transcendental wisdom, his educational method focused on practical conduct, and the widespread attraction of students from all over Iran and the Islamic world were among the most important factors in the flourishing of this school. On the contrary, its strong dependence on the founder's personality, the emergence of rival philosophical centers in Tehran and Mashhad, the political and geographical location of Sabzevar, the lack of innovation and the lack of attention to new philosophies are among the main factors of its decline. This research, with an analytical-historical approach, shows that the Sabzevar philosophical school, despite its gradual decline, has left a profound impact on the continuity and development of transcendental wisdom in Iran.
تبلیغات
