استعاره به مثابه روش فلسفیدن: تحلیلی بر نقشِ استعاره ها در فلسفه اسلامی با تأکید بر نظریه استعاره مفهومی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
استعاره از مفاهیم بنیادین در فلسفه و زبان شناسی است که همواره موردتوجه اندیشمندان بوده است. نظریه استعاره مفهومی، که لیکاف و جانسون ارائه کرده اند، بر این اصل استوار است که استعاره ها صرفاً ابزارهای زبانی نیستند بلکه در ساختار تفکر و نظریه پردازی نقشی اساسی ایفا می کنند، به نحوی که مفاهیم انتزاعی ازطریقِ تجارب ملموس و عینی درک و پردازش می شوند. مسئله اصلی این پژوهش کارکردِ استعاره های مفهومی به مثابه روشی در فرآیند فلسفه ورزی فیلسوفان مسلمان، با محوریّت استعاره «استدلال جنگ است»، می باشد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و ازطریقِ واکاویِ مفاهیم و استدلال های فلسفی در آثار فیلسوفانی چون فارابی، ابن سینا و ملاصدرا انجام شده است. یافته ها بیانگر آن است که استعاره «استدلال جنگ است» در قالب تعابیری همچون «دفع اعتراض»، «نقض دیدگاه» و «اقامه برهان علیه خصم» در متون این فلاسفه جریان دارد و در شکل گیریِ شیوه استدلال، نحوه گفت و گویِ فلسفی و تبیین مفاهیم انتزاعی نقشی مؤثر ایفا کرده است. برخلافِ دیدگاهی که کاربرد استعاره را پدیده ای ناخودآگاه می داند، شواهد حاکی از آن است که به کارگیریِ استعاره های مفهومی آگاهانه یا بالقوه آگاهانه بوده و انتقال از حوزه تجربی و محسوس به حوزه انتزاعی در فرآیند فلسفه ورزی هدف بوده است. براین اساس، در فلسفه ورزی، استعاره های مفهومی برای تحلیل مفاهیم و صورت بندی تفکر فلسفی و نظریه پردازی می توانند روشی معتبر باشند.Metaphor as the Method of Philosophizing: An Analysis of the Role of Metaphors in Islamic Philosophy with Emphasis on Conceptual Metaphor Theory
Metaphor is one of the foundational concepts in philosophy and linguistics and has consistently attracted the attention of scholars. The theory of conceptual metaphor, proposed by Lakoff and Johnson, is based on the premise that metaphors are not merely linguistic tools but play a fundamental role in the structure of thought and theorization, such that abstract concepts are understood and processed through concrete and tangible experiences. The main objective of this study is to examine the function of conceptual metaphors as a methodological tool in the philosophical thought of Muslim philosophers, with a focus on the metaphor “argument is war.” This research follows a descriptive-analytical method and investigates philosophical concepts and reasoning in the works of philosophers such as al-Fārābī, Avicenna, and Mullā Ṣadrā. The findings indicate that the metaphor “argument as war” appears in expressions such as “refuting objections,” “undermining opposing views,” and “establishing arguments against an adversary,” which are prevalent in the writings of these thinkers. These usages reveal the metaphor’s significant role in shaping modes of reasoning, structuring philosophical discourse, and explaining abstract concepts. Contrary to the view that metaphors function unconsciously, the evidence suggests that conceptual metaphors were employed consciously, or at least potentially consciously, in facilitating the transition from the empirical and sensory realm to the abstract in philosophical reasoning. Accordingly, conceptual metaphors can be considered valid methodological tools in philosophizing, providing a means for analyzing concepts and formulating philosophical thought and theory.
تبلیغات
